Ajax staat bekend om aanvallend, verzorgd voetbal. Een harde breker op het middenveld past daar van oudsher niet bij, net zomin als bij de ideeën van Johan Cruijff. Toch lijkt er in Amsterdam een kentering aan te komen. Met Jordi Cruijff als nieuwe technisch directeur klinkt steeds luider de roep om meer duelkracht, leiderschap en karakter in de as van het elftal.
Jordi Cruijff wijkt bewust af van het klassieke beeld
Jordi Cruijff is niet zijn vader. Waar Johan Cruijff het Ajax- en Barça-DNA vormgaf met creativiteit, techniek en dominantie aan de bal, kijkt Jordi vanuit zijn eigen loopbaan en ervaringen breder. Als speler en voetbalbestuurder werkte hij in verschillende culturen en competities, van Spanje tot Engeland en van Israël tot China. Die mix kleurt zijn blik op wat een team nodig heeft om te winnen.
In de podcast The Overlap, van Gary Neville en Roy Keane, blikte hij terug op zijn periode bij Manchester United. Na zijn overstap van FC Barcelona merkte hij dat het publiek op Old Trafford net zo hard juichte voor een felle tackle als voor een dribbel. In het begin voelde dat vreemd voor iemand die is opgegroeid bij Ajax en Barça. Gaandeweg begreep hij wat erachter schuilgaat: energie, leiderschap en onvoorwaardelijke inzet kunnen een team net zo goed dragen als techniek.
Roy Keane als voorbeeld van leiderschap en mentaliteit
Centraal in zijn verhaal staat Roy Keane. Niet alleen vanwege diens tackles, maar vooral om zijn voorbeeldfunctie. Cruijff schetste Keane als een speler die eerst zichzelf tot het uiterste dwingt en daarna de rest van het team meeneemt. Die eisende houding en consequente manier van spelen maakten hem volgens Cruijff tot een echte leider. Als technisch directeur of trainer, zei hij, wil je altijd iemand met die mentaliteit in je selectie hebben.
Die boodschap is geen pleidooi voor breekijzer-voetbal. Het gaat om balans: durven voetballen, maar ook kunnen bijten. In de top is alleen mooi spel zelden genoeg. Teams hebben spelers nodig die duels winnen, de rest corrigeren en de lat dag in dag uit hoog leggen. Keane is daarin een symbool, geen blauwdruk. Het type is belangrijker dan de naam.
Wat betekent dit voor Ajax en de nummer 6-positie?
Bij Ajax ontbreekt het de laatste seizoenen vaker aan duelkracht en sturing op het middenveld, vooral op de positie voor de defensie. Sinds het vertrek van fysiek sterke controleurs is de balans zoek geweest. Ajax had de bal nog wel vaak, maar verloor te gemakkelijk de controle zonder bal. In wedstrijden waarin de intensiteit omhoog ging, bleek het elftal kwetsbaar in de omschakeling en in de luchtduels.
Voetbal International wees er recent al op: Ajax kan wel wat Engelse robuustheid gebruiken, zonder de eigen stijl te verloochenen. Cruijff lijkt die lijn te omarmen. Dat zou betekenen dat er specifiek wordt gezocht naar een controleur die duels kan winnen, de organisatie bewaakt en tegelijk het spel eenvoudig houdt met de eerste pass vooruit. Zo’n speler is geen klassieke ‘slager’, maar een leider met inhoud, die tempo bepaalt, ruimtes dichtloopt en medespelers beter laat spelen.
Het profiel: leider, duelkracht, maar ook voetballend betrouwbaar
Welke namen op de lijstjes staan, is nog niet bekend. Het profiel tekent zich wel af. Ajax zoekt naar een middenvelder die:
- duelkracht koppelt aan loopvermogen en positionering;
- verantwoordelijkheid neemt in moeilijke fases en het elftal bij elkaar houdt;
- eenvoudig maar effectief speelt aan de bal: controleren, verleggen, versnellen;
- mentale weerbaarheid brengt in een jonge kleedkamer;
- past binnen de pressing- en opbouwprincipes van Ajax.
In de Eredivisie krijg je veel de bal. Dan is het cruciaal dat een ‘zes’ onder druk aanspeelbaar is, de volgende pass veilig speelt en tegelijk de ruimtes achter de bal bewaakt. Europees komt daar het fysieke aspect nadrukkelijk bij. De afgelopen jaren bleek juist die omschakeling van nationaal naar internationaal niveau lastig. Een ander type controleur kan helpen dat gat te dichten.
Balans tussen Cruijffiaanse ideeën en moderne topvoetbal-eisen
Voor wie bang is voor een stilistische breuk: dat hoeft niet. Cruijffiaans voetbal is nooit alleen romantiek geweest. Het draait om domineren, met en zonder bal. Pressing, winnen van tweede ballen en spelcontrole horen daarbij. In de huidige tijd, waarin intensiteit en atletisch vermogen steeds hoger liggen, worden die kwaliteiten nog belangrijker. Een ‘Keane-achtig’ profiel is dan geen verraad aan het Ajax-DNA, maar een actualisering ervan.
Met zo’n versterking kan Ajax zijn creatieve spelers beter laten renderen. Een stabiele basis geeft vrijheid aan de dribbelaars en spelmakers. Het zorgt er ook voor dat verdedigers minder vaak in grote ruimtes komen te staan. Bovendien levert een sterke leider op zes een duidelijke hiërarchie op het veld op. In een jonge ploeg scheelt dat punten.
De transfermarkt: timing, budget en beschikbaarheid
De praktijk is weerbarstig. Spelers met dit profiel zijn gewild en vaak prijzig. Ajax zal dus scherp moeten scouten en snel moeten schakelen wanneer een kans zich voordoet. Er zijn opties in de Eredivisie, maar ook in competities waar fysieke middenvelders minder in de schijnwerpers staan. Denk aan clubs in middenmootcompetities waar leiders uitblinken in statistieken rond intercepties, luchtduels en progressieve passes, zonder een groot prijskaartje.
De timing is eveneens belangrijk. Een controleur moet een voorbereiding meemaken om automatismen in te slijpen. Vroeg toeslaan op de markt loont. Daarvoor is helderheid nodig in het profiel, een duidelijke rolomschrijving vanuit de technische staf en een overtuigend plan richting de speler: hoe gebruikt Ajax hem, wat is de verantwoordelijkheid, en hoe wordt de volgende stap in zijn loopbaan gefaciliteerd?
Reacties en impact op de selectie
Dat Cruijff openlijk de meerwaarde van een “Roy Keane-type” benoemt, zet de toon. Het geeft een signaal naar de kleedkamer en naar potentiële aanwinsten: karakter en leiderschap worden prioriteiten. Voor huidige middenvelders betekent het extra concurrentie, maar ook duidelijkheid. Wie die rol oppakt, speelt. Wie daar moeite mee heeft, zal zich moeten aanpassen of uitwijken naar een andere positie.
Voor supporters kan dit als muziek in de oren klinken. Ajax wil aantrekkelijk blijven voetballen, maar ook weer onaantrekkelijk worden om tegen te spelen. Dat laatste begint met een middenveld dat duels wint en het tempo dicteert. Als de puzzel op zes wordt gelegd, kan de rest van het elftal in een logischer samenhang functioneren.
Vooruitblik: woorden omzetten in daden
De boodschap is helder: Jordi Cruijff wil een leider op zes, iemand die het elftal stuwt in goede en slechte fases. Zijn ervaringen in Engeland hebben hem geleerd dat voetbal meer is dan dribbels en combinaties. Het gaat ook om karakter, discipline en intensiteit. De komende transferperiode zal moeten uitwijzen welke namen passen bij dat profiel en binnen de mogelijkheden van Ajax.
Als Ajax er in slaagt zo’n speler te halen, komt er balans in het elftal en kan de ploeg weer groeien richting de top. Lukt het niet, dan blijft de kern van het probleem bestaan. De lat ligt dus hoog, precies zoals Cruijff het wil. Nu is het aan de scouting en de directie om de woorden om te zetten in daden.
Kern van het verhaal: Ajax blijft trouw aan zijn stijl, maar voegt er een noodzakelijke laag weerbaarheid en leiderschap aan toe. Een Roy Keane-type als anker op zes kan het verschil maken tussen leuk voetballen en structureel winnen. Dat is de stap die Jordi Cruijff voor ogen heeft.
