NAVO-chef Mark Rutte waarschuwt dat Rusland op korte termijn niet zal terugschakelen. Volgens hem blijft Moskou de grootste bedreiging voor de veiligheid van Europa en de bondgenoten. Die boodschap gaf hij in Brussel, tijdens een bijeenkomst van liberalen in het Europees Parlement. Rutte schetste een beeld van een lange, doelbewuste confrontatie die Rusland volgens hem zoekt, terwijl China, Iran en Noord-Korea de oorlogsinspanning van Moskou voeden.
Rutte: Rusland grootste bedreiging voor NAVO
Rutte draaide er niet omheen: Rusland is en blijft de belangrijkste veiligheidsuitdaging voor het bondgenootschap. Hij verwacht geen snelle koerswijziging in het Kremlin. Integendeel, Moskou zet volgens hem vol in op langdurige druk, op en over de Europese grenzen heen. Daarbij wees hij op een combinatie van militaire, digitale en clandestiene middelen die Rusland inzet om de weerbaarheid van NAVO-landen te testen.
De oorlog in Oekraïne blijft daarbij het centrale toneel. Terwijl het front grillig en kostbaar is voor beide partijen, werkt de Russische defensie-industrie onafgebroken door. Rutte sprak over een oorlogsmachine die op volle toeren draait en die, ondanks sancties, nieuwe manieren vindt om componenten, technologie en munitie te bemachtigen. Dat is precies waarom hij pleit voor meer en snellere investeringen in Europese en trans-Atlantische veiligheid.
Langdurige confrontatie en steun aan Moskou
Rutte benadrukte dat Rusland inzet op een lang gevecht van uithoudingsvermogen. Niet alleen op het slagveld, maar ook in de bredere geopolitieke arena. Daarbij noemde hij expliciet de rol van China, Iran en Noord-Korea. Die landen leveren, volgens westerse inlichtingen en openbare rapportages, op verschillende manieren steun: van het faciliteren van de handel in dual-use technologie tot het leveren van munitie, drones en raketten. Zulke stromen verlengen het conflict en maken het moeilijker voor Oekraïne en zijn partners om de balans te laten kantelen.
China wordt door Westerse regeringen herhaaldelijk aangesproken op export van onderdelen en technologie die in wapensystemen kunnen eindigen. Iran leverde eerder drones die hun weg vonden naar het front, terwijl Noord-Korea in verband is gebracht met leveringen van artilleriegranaten en raketten. Rutte’s boodschap past in die bredere analyse: de oorlog is niet geïsoleerd; hij is ingebed in een netwerk van steun en belangen waarin autoritaire regimes elkaar versterken.
Hybride druk: schendingen, cyberaanvallen en sabotage
Volgens Rutte beperkt Moskou zich niet tot het slagveld in Oekraïne. Hij wees op schendingen van het luchtruim nabij NAVO-grenzen, verhoogde activiteit van Russische militaire vliegtuigen en schepen, en op hybride dreigingen zoals cyberaanvallen, desinformatie en sabotage. Meerdere Europese landen meldden het afgelopen jaar cyberoperaties gericht op overheden, energiebedrijven en infrastructuur, vaak met vermoedelijke Russische betrokkenheid. Ook onderzoeken veiligheidsdiensten sabotage-incidenten, waarbij spoor, datacenters of andere vitale voorzieningen doelwit waren of voorbereid werden.
Dit patroon is niet nieuw, maar blijft volgens NAVO-analyses een vast onderdeel van de Russische strategie: druk opbouwen, zwakke plekken zoeken en verdeeldheid vergroten. Door die continue druk test Moskou zowel de paraatheid als de politieke eenheid van de bondgenoten. Het antwoord, zegt Rutte, moet bestaan uit alertheid, betere bescherming van kritieke infrastructuur en nauwe samenwerking tussen civiele, inlichtingen- en militaire organisaties.
Oproep tot hogere en snellere defensie-investeringen
Het zwaartepunt van Rutte’s boodschap ligt bij de uitgaven aan defensie. Hij herhaalde dat extra en snellere investeringen nodig zijn om het afschrikking- en verdedigingsvermogen van de NAVO geloofwaardig te houden. Daarbij verwees hij naar een afspraak die volgens hem richting 2035 moet leiden tot een jaarlijkse defensiebesteding van 5 procent van de omvang van de economie per land. Voor Rutte en de NAVO is het een absolute prioriteit om bondgenoten daaraan te houden.
Die doelstelling gaat verder dan de vaak aangehaalde minimaal 2 procent van het bruto binnenlands product waar jarenlang naar werd gestreefd. Veel Europese landen verhogen hun defensiebudget inmiddels fors. Dat geld gaat naar lucht- en raketverdediging, munitievoorraden, artillerie, drones en elektronische oorlogsvoering. Ook cyberverdediging en bescherming van havens, spoor en energie-infrastructuur staan hoog op de lijst. De uitdaging is niet alleen kwantitatief, maar ook praktisch: de defensie-industrie moet op tijd kunnen leveren, personeel moet worden opgeleid en de logistieke ketens moeten betrouwbaar zijn.
Waarom de urgentie nu zo hoog is
De timing van Rutte’s oproep is geen toeval. Rusland heeft de eigen economie grotendeels op oorlogsstand gezet. De industriële productie is opgeschroefd en prioriteiten zijn verschoven naar defensie. Aan Oekraïense zijde blijft de behoefte aan munitie, luchtverdediging en precisiewapens groot. Tegelijk willen NAVO-landen hun eigen voorraden aanvullen en hun eenheden op volle sterkte brengen. Dat alles vraagt om langjarige zekerheid, niet om ad-hoc aankopen.
Daarnaast spelen politieke factoren mee. Europese landen willen minder afhankelijk zijn van schaarse voorraden en externe leveranciers. Meerdere initiatieven stimuleren gezamenlijke inkoop, standaardisatie en productie op het eigen continent, zodat leveringen sneller en goedkoper kunnen. Rutte’s boodschap sluit daar op aan: voorkom dat elke lidstaat in zijn eentje probeert te herbewapenen. Bundel vraag en capaciteit, zodat de NAVO als geheel sterker wordt.
Gevolgen voor beleid en begrotingen
Als landen de lat hoger leggen, heeft dat directe gevolgen voor begrotingen en politieke keuzes. Defensie-uitgaven concurreren met andere publieke uitgaven, van zorg tot onderwijs. Tegelijk groeit in veel hoofdsteden het besef dat veiligheid de randvoorwaarde is voor al het andere. Dat maakt het draagvlak groter voor meerjarige investeringsplannen, inclusief langlopende contracten met de industrie, versnelling van vergunningen en uitbreiding van onderhouds- en opleidingscapaciteit.
Voor de NAVO betekent dit ook dat plannen voor troepenrotaties, voorwaartse aanwezigheid in het oosten en grootschalige oefeningen opgeschaald kunnen worden. Die zichtbare paraatheid is een essentieel onderdeel van afschrikking. Hoe geloofwaardiger de bondgenoten laten zien dat zij territorium, luchtruim en zeewegen kunnen beschermen, hoe kleiner de kans dat provocaties uit de hand lopen.
Wat dit betekent voor Oekraïne en de NAVO
De steun aan Oekraïne blijft volgens Rutte onverminderd belangrijk. Militair, financieel en politiek. Door Kyiv te blijven voorzien van munitie, luchtverdediging en training, versterkt de NAVO indirect ook haar eigen veiligheid. Elke dag dat Oekraïne standhoudt, neemt de kans af dat Russische agressie verder doorsijpelt naar NAVO-grondgebied. Maar steun werkt alleen als zij voorspelbaar en voldoende is. Daarom dringt Rutte aan op lange-termijnpakketten, zodat Oekraïne kan plannen en de industrie kan opschalen.
Vooruitblik
De komende maanden zullen in het teken staan van budgetrondes, nieuwe bestellingen en concrete stappen om productie op te voeren. NAVO-landen zullen worden aangesproken op hun voortgang, zowel in cijfers als in capaciteiten die daadwerkelijk inzetbaar zijn. Intussen blijft Rusland druk zetten, met militaire en hybride middelen. In die context is Rutte’s boodschap helder: veiligheid vraagt om volharding, samenwerking en tempo. De bondgenoten zullen dat in daden moeten laten zien, op weg naar een sterker, weerbaarder en beter uitgerust Europa.
Kern van het verhaal: Moskou blijft de belangrijkste dreiging, de confrontatie is niet snel voorbij, en de enige overtuigende reactie is een NAVO die sneller investeert, opleidt en levert. Daarop zal de lat in de komende jaren worden gelegd.
