De Verenigde Staten willen dat er uiterlijk in juni een vredesakkoord ligt tussen Rusland en Oekraïne. Dat zegt de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, die bevestigt dat Washington daarvoor al volgende week nieuwe gesprekken heeft voorgesteld in Miami. Kyiv heeft het voorstel aanvaard. Volgens Zelensky is het de eerste keer dat vertegenwoordigers van beide strijdende landen elkaar daar rechtstreeks zullen ontmoeten; eerdere verkenningen liepen via de Amerikanen als bemiddelaar.
Met die mededeling komt er opnieuw beweging in het diplomatieke spoor rond de oorlog, die nu al jaren het oosten en zuiden van Oekraïne teistert. Een duidelijke tijdslijn – een akkoord nog voor de zomer – verhoogt de druk op alle partijen om snel tastbare vooruitgang te boeken, al blijven de grootste struikelblokken onaangeroerd.
Wat Zelensky wil vastleggen
Zelensky benadrukt dat de Verenigde Staten geen afspraken mogen maken met Rusland over de status van de oostelijke regio’s van Oekraïne buiten Kyiv om. Elk mogelijk compromis moet volgens hem passen binnen de Oekraïense grondwet. Die schrijft voor dat het grondgebied ondeelbaar is en niet eenzijdig kan worden afgenomen of weggegeven. Elke blijvende verandering van de landsgrenzen zou een nationaal referendum vereisen. Kyiv herhaalt al langer bereid te zijn zo’n volksraadpleging te organiseren, mits daarover transparante en rechtsgeldige afspraken bestaan.
Die lijn is consistent met wat de Oekraïense regering sinds het begin van de grootschalige invasie in 2022 zegt: onderhandelingen zijn mogelijk, maar niet over de vraag of stukjes Oekraïne definitief naar Rusland gaan. Voor Zelensky is dat een politieke en juridische rode lijn, en tegelijk een signaal aan partners dat Kyiv niet buiten spel gezet kan worden in afspraken die over zijn eigen soevereiniteit gaan.
De inzet van Moskou
Moskou houdt ondertussen vast aan zijn claim op Loehansk en Donetsk, de twee regio’s in de Donbas waar al sinds 2014 fel is gevochten en waar Rusland in 2022 eenzijdig annexaties uitriep. Volgens Zelensky heeft Rusland op dat punt geen concessies gedaan. Dat maakt elk gesprek over grenslijnen of bestuursvormen extreem gevoelig. Zolang die kernvraag niet wordt opgelost, blijft een duurzaam akkoord onzeker.
Van Russische zijde klinkt vaak dat “nieuwe realiteiten op de grond” erkend moeten worden. Voor Kyiv is dat onaanvaardbaar zolang Russische troepen op Oekraïens grondgebied staan en internationaal recht wordt geschonden. Die botsing van uitgangspunten verklaart waarom eerdere ronden van overleg vastliepen.
Waarom er nu in Miami wordt gepraat
De keuze voor Miami is opvallend, maar niet onlogisch. De Verenigde Staten spelen al sinds het begin van de oorlog een sleutelrol, zowel militair als diplomatiek. Een Amerikaanse locatie kan logistieke zekerheid bieden, snelle politieke afstemming mogelijk maken en een stevig veiligheidskader garanderen. Het is bovendien een signaal van betrokkenheid: Washington wil, zo benadrukt Zelensky, tempo maken richting een raamwerk voor vrede.
Wat er precies op de agenda staat, is niet publiek, maar gebruikelijk zijn thema’s als een staakt-het-vuren, veiligheidswaarborgen voor Oekraïne, de terugtrekking of bevriezing van troepenposities, uitwisseling van krijgsgevangenen, humanitaire corridors en mogelijk eerste contouren van wederopbouw en sanctieverlichting. Over elk van die punten moeten partijen het in elk geval eens worden over de volgorde: wat gebeurt wanneer, onder welke voorwaarden en wie ziet toe op naleving.
De diplomatieke achtergrond
De oorlog kent een lange aanloop. Na de annexatie van de Krim in 2014 en het uitbreken van het conflict in de Donbas volgden akkoorden als Minsk I en II, die het geweld slechts tijdelijk dempten. De grootschalige invasie van februari 2022 zette de verhoudingen verder op scherp. Er waren korte diplomatieke momenten, onder meer in Turkije in het voorjaar van 2022, maar daarna verschoof de focus vooral naar het slagveld en naar internationale steunpakketten.
Intussen werkten verschillende landen en organisaties aan eigen initiatieven, van humanitaire afspraken tot graandeals voor de Zwarte Zee. Toch bleef een breed gedragen politiek akkoord uit. Dat maakt het Amerikaanse initiatief van nu relevant: zonder een krachtige externe motor en veiligheidswaarborgen is het moeilijk partijen aan tafel te houden en tot bindende afspraken te komen.
De rol en belangen van de Verenigde Staten en Europa
Washington heeft meerdere belangen. Het wil escalatie voorkomen, de internationale rechtsorde beschermen en laten zien dat agressie niet loont. Tegelijk wil de VS vermijden dat de oorlog eindeloos voortsleept en verdere regionale instabiliteit veroorzaakt. Een tijdsdoel – een akkoord tegen juni – past in die logica: het creëert urgentie en dwingt moeilijke keuzes af.
Europese landen zitten in hetzelfde schuitje. Zij leveren financiële en militaire steun, vangen miljoenen vluchtelingen op en ondervinden direct economische en veiligheidsgevolgen. Voor Europa is een houdbare vrede alleen mogelijk als Oekraïense soevereiniteit wordt gerespecteerd en als er geloofwaardige toezeggingen komen over veiligheid op de middellange termijn. Dat kan variëren van bilaterale veiligheidspakketten tot nauwere integratie met Europese structuren.
Wat dit betekent voor Oekraïne
Voor Kyiv zijn de marges smal. De regering kan binnenlands alleen draagvlak houden als ze vasthoudt aan grondwettelijke randvoorwaarden en aan het doel om internationaal erkende grenzen te herstellen. Tegelijk is er oorlogsmoeheid, zijn er grote menselijke verliezen en ligt de economie onder zware druk. Een serieus onderhandelingsspoor kan verlichting bieden, maar alleen als het de veiligheid van burgers vergroot en de toekomst van het land niet ongewisser maakt.
De verwijzing naar een mogelijk referendum toont dat Kyiv bereid is politieke risico’s te nemen als dat nodig is om een breed gedragen uitkomst te borgen. Maar zo’n stap vraagt tijd, transparantie en toezicht, en is lastig zolang er actief gevochten wordt. Precies daarom ligt de eerste nadruk vaak op een robuust staakt-het-vuren en op internationale monitoring.
Hobbels op de weg
De grootste hindernis blijft de territoriale kwestie. Daarnaast spelen vertrouwen en verifieerbaarheid een hoofdrol. Zonder heldere inspectiemechanismen en waarborgen is elk papier broos. Ook de sequentie van stappen is delicaat: wie doet eerst een concessie, en wat krijgt die partij daarvoor terug? Ervaring leert dat tussentijdse afspraken – over bijvoorbeeld gevangenenruil of humanitaire toegang – kunnen helpen om momentum te bouwen.
Verder is er de vraag hoe sancties zich verhouden tot een akkoord. Sanctieverlichting wordt vaak pas bespreekbaar als er aantoonbare, blijvende de-escalatie is. Dat maakt de rol van externe toezichthouders, zoals de VN of de OVSE, relevant in elk haalbaar raamwerk.
Vooruitblik: wat nu telt
De bijeenkomst in Miami moet duidelijk maken of er voldoende politieke wil is om binnen enkele maanden tot een raamwerkakkoord te komen. Voor Kyiv is het zaak vast te houden aan de eigen rode lijnen en tegelijk open te staan voor praktische stappen die burgers beschermen en de kans op een duurzamer vrede vergroten. Voor Washington betekent het de kunst om druk, prikkels en garanties te combineren. En voor Moskou is het moment gekomen om te laten zien of het meer wil dan alleen tijd winnen.
De komende weken worden beslissend. Als de gesprekken vaart krijgen en tot concrete, verifieerbare afspraken leiden, kan er tegen de zomer een basis liggen voor verdere de-escalatie. Als de kernpunten onopgelost blijven, dreigt de diplomatie opnieuw te verzanden. Eén ding is zeker: zonder vooruitgang aan de onderhandelingstafel blijft het alternatief een slepende oorlog met een hoge menselijke en economische tol.
