De eerste zetelpeiling van EenVandaag en Verian sinds de presentatie van het nieuwe kabinet laat stevige verschuivingen zien. D66 en het CDA leveren flink in, terwijl de PVV en de SP juist wat winnen. De VVD blijft stabiel. Het beeld dat daaruit naar voren komt: een sterk versnipperd politieke arena, met vier partijen die dicht bij elkaar staan maar geen van allen echt uitloopt.
D66 Zakt Voor Het Eerst Onder De Uitslag Van 2023
Voor D66 is de klap symbolisch én pijnlijk. De partij van Rob Jetten komt uit op 22 zetels. Dat is voor het eerst sinds de Tweede Kamerverkiezingen onder de 26 waarmee D66 toen eindigde. In de vorige meting van 27 januari stond D66 nog precies op die 26; nu zijn het er vier minder.
Onder kiezers die afhaken klinkt vooral kritiek op het coalitieakkoord en de recente doorrekening door het Centraal Planbureau. Veelgenoemd zijn de lastenverdeling en de gevolgen voor lage en middeninkomens. Ook zorgen over bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid keren vaak terug. Een teleurgestelde oud-stemmer vat het zo samen: de rekening lijkt te vaak bij gewone inkomens te landen, terwijl vermogenden minder geraakt worden.
Daarnaast leeft het idee dat D66 in de onderhandelingen te veel heeft ingeleverd. Een trouwe D66-kiezer zegt nu te overwegen linkser te stemmen om het kabinet een andere kant op te duwen. In die lezing zou vooral de VVD relatief veel binnengehaald hebben.
CDA-Verlies En Kritiek Op De Economische Koers
Ook het CDA moet zetels prijsgeven en komt uit op 14. De redenen die kiezers noemen, lijken sterk op die van de vertrekkende D66-achterban: zorgen over koopkracht voor lage en middeninkomens, hogere lasten, en druk op zorg en sociale zekerheid. Volgens een CDA-stemmer voelt het alsof eerdere beloften niet worden waargemaakt en de ‘gewone man’ achteruitgaat, terwijl vermogende groepen worden ontzien.
Met dat geluid op de achtergrond blijft de vraag hoe het CDA zich de komende weken profileert, zeker richting de gemeenteraadsverkiezingen waar lokale thema’s de landelijke wind kunnen breken — of juist versterken.
VVD Blijft Op Peil, Ondanks Scepsis Over Het Kabinet
De VVD noteert opnieuw 23 zetels en is daarmee de constante factor aan de top. Opvallend is dat VVD-kiezers in eerder EenVandaag-onderzoek weinig vertrouwen uitspraken in het kabinet, maar dat ongenoegen zich nog niet vertaalt in zetelverlies voor de partij. Mogelijk speelt mee dat VVD-stemmers lokaal en landelijk strategisch stemmen, of dat de partij in het nieuwe kabinet herkenbaar genoeg blijft op kernpunten als economie en veiligheid.
PVV En SP Herpakken Zich, GroenLinks-PvdA Vlak
De PVV veert op na een paar mindere maanden. Waar de partij onlangs nog bijna de helft van de eigen kiezers kwijt was en vorige maand op 18 zetels stond, klimt ze nu naar 21. Daarmee staat de PVV weer zij aan zij met de koplopers. Vooruitgang is er ook voor de SP, die uitkomt op 5 zetels. Het is een bescheiden plus, maar wel een doorbreking van een langer durende neerwaartse lijn.
GroenLinks-PvdA blijft stabiel op 22 zetels. Ook bij andere partijen is weinig beweging. Dat past in het bredere beeld dat kiezers wel onvrede voelen, maar nog niet massaal van kamp wisselen. Het zijn vooral enkele duidelijke winnaars en verliezers, met daartussen veel stilstand.
Vier Partijen Dicht Bij Elkaar, Maar Geen Grote Leider
De peiling schetst een opmerkelijke top. VVD, D66, GroenLinks-PvdA en PVV bewegen allemaal tussen de 21 en 23 zetels. Grote partijen zijn al jaren zeldzaam, maar dat de grootste partij zo laag blijft steken is uitzonderlijk. Het politieke speelveld raakt zo nog gefragmenteerder, met als gevolg dat coalitievorming lastiger wordt en kleine verschuivingen in de campagneperiode veel kunnen uitmaken.
Achter de kopgroep volgt een middenmoot met onder meer het CDA, JA21 en FVD. Daarnaast is er een brede staart van partijen die schommelen tussen de 2 en 5 zetels. Opvallend is de positie van BBB, nu op 3 zetels. Daarbij geldt een belangrijke kanttekening: de meeste respondenten vulden de vragenlijst in vóór het aangekondigde vertrek van Caroline van der Plas, de daaropvolgende escalatie in de partij en het vertrek van Mona Keijzer. De werkelijke impact van die gebeurtenissen zal mogelijk pas in latere peilingen zichtbaar worden.
Gemeenteraadsverkiezingen Worden Eerste Serieuze Test
Op 18 maart mogen kiezers naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. Dat wordt de eerste electorale graadmeter voor het kabinet-Jetten. Volgens EenVandaag geeft 52 procent van de ondervraagden aan dat landelijke politiek een grote of redelijke rol speelt in de lokale stemkeuze. Die nationale invloed pakt op dit moment vooral ongunstig uit voor het kabinet: kiezers die overwegen op PVV, FVD of JA21 te stemmen, noemen hun keuze vaak een protest tegen de nieuwe coalitie. Er zijn relatief weinig kiezers die hun lokale stem expliciet willen gebruiken om het kabinet steun te betuigen.
Voor de coalitiepartijen betekent dit dat lokaal campagne voeren extra belangrijk wordt. Duidelijke plannen op het gebied van wonen, zorg en leefbaarheid kunnen het verschil maken, zeker in gemeenten waar het sentiment over de landelijke lijnen negatief is. Omgekeerd hebben oppositiepartijen de wind mee als zij protestgevoelens kunnen koppelen aan concrete lokale dossiers, zoals nieuwbouw, betaalbare huur of gemeentelijke belastingen.
Wilders Reageert Op Winst PVV
Geert Wilders reageerde dinsdagmiddag enthousiast op de peiling. Op X schreef hij dat de weg omhoog weer is ingezet, en hij wees op de winst van drie zetels voor zijn partij. Daarmee onderstreept de PVV-leider dat de teruggang van de afgelopen maanden is gestopt en dat zijn achterban opnieuw lijkt aan te haken richting de stembusgang in maart.
“Fantastisch, de weg omhoog is er weer: PVV +3 zetels! ❤️”
Hoe Nu Verder?
Deze peiling, de eerste van EenVandaag en Verian na de presentatie van het nieuwe kabinet, markeert een nieuwe fase. D66 zakt onder de eigen verkiezingsuitslag en voelt druk vanuit de eigen achterban om zichtbare sociale accenten te zetten. Het CDA staat voor de uitdaging om vertrouwen terug te winnen bij kiezers die onzeker zijn over koopkracht en basisvoorzieningen. De VVD blijft tot nu toe ongedeerd, maar de scepsis over het kabinet in de eigen achterban is een aandachtspunt. De PVV en SP laten zien dat er ruimte is om te groeien vanaf de flanken, terwijl GroenLinks-PvdA met rust aan de bovenkant blijft meedoen.
Met vier partijen zo dicht bij elkaar kan een kleine windvlaag de ranglijst al veranderen. De gemeenteraadsverkiezingen worden dan ook meer dan een lokale krachtmeting: ze vormen een eerste indicatie van hoe het kabinet-Jetten landt bij het brede publiek. Als de nationale thema’s daar zwaar wegen, kunnen teleurstelling over de doorrekening van plannen en zorgen over de lastenverdeling nog wekenlang de toon zetten.
Kortom: het speelveld is open, de marges zijn klein en de komende weken tellen. Wie nu weet te overtuigen met duidelijke, geloofwaardige keuzes – landelijk én lokaal – kan zichzelf een betere uitgangspositie bezorgen voor wat ongetwijfeld een lang en grillig politiek jaar wordt.
