Forum voor Democratie heeft bij de gemeenteraadsverkiezingen in Arnhem een duidelijke stap vooruit gezet. De partij ging van één naar drie zetels. Toch mag Forum niet aanschuiven bij de coalitiegesprekken. GroenLinks-PvdA, de grootste fractie in de raad, sluit de partij zelfs uit van de allereerste verkennende gesprekken. Volgens Forum wordt daarmee het signaal van duizenden kiezers terzijde geschoven.
Uitslag En Opkomst
De telling laat zien dat Forum voor Democratie 4.775 stemmen kreeg. Daarmee is de partij de grootste stijger van deze verkiezingen in Arnhem. GroenLinks-PvdA blijft intussen de grootste fractie met 10 zetels. De opkomst lag op 49,88 procent, wat betekent dat net geen helft van de kiesgerechtigden is gaan stemmen.
De zetelwinst van Forum wijst op een merkbare verschuiving onder een deel van de kiezers. Zij kozen nadrukkelijk voor een alternatief geluid. Tegelijk bevestigt de uitslag de positie van GroenLinks-PvdA als grootste partij, die het initiatief neemt in de vorming van een nieuwe coalitie.
Waarom GroenLinks-PvdA Forum Uitsluit
Lijsttrekker Paul Smeulders van GroenLinks-PvdA is helder over de koers die zijn partij vaart in de formatie. Hij zegt dat zijn fractie met alle andere partijen wil praten, maar niet met Forum voor Democratie. Volgens Smeulders is Forum “geen democratische partij” en zijn de standpunten “gevaarlijk”. Daarmee sluit de Arnhemse afdeling aan bij de landelijke lijn van GroenLinks-PvdA.
Ondanks dat het aantal zetels gelijk bleef, spreekt Smeulders van een “enorme overwinning”. Met die positie in de rug neemt GroenLinks-PvdA het voortouw in de gesprekken om een werkbare meerderheid te vinden. De expliciete uitsluiting van Forum bepaalt daarbij direct de speelruimte in de eerste fase van de formatie.
Kritiek Van Forum Voor Democratie
Forum reageert fel op de beslissing om de partij zelfs in de verkennende fase te weren. Volgens Forum zegt dit veel over hoe in Arnhem met democratische vertegenwoordiging wordt omgegaan. De partij wijst erop dat 4.775 Arnhemmers bewust op Forum hebben gestemd, wat heeft geleid tot drie zetels in de gemeenteraad.
Forum vindt het opmerkelijk dat een partij die groei laat zien, op voorhand buiten de deur wordt gehouden. De partij stelt dat juist in het begin van de formatie alle stemmen gehoord moeten worden. Verkennen is volgens Forum luisteren, wegen en begrijpen wat er speelt in de stad. Door een winnaar uit te sluiten, kan het vertrouwen van kiezers worden geschaad. Dat raakt volgens Forum niet alleen de partij, maar ook de mensen die “heel bewust voor een ander geluid hebben gekozen”.
De partij benadrukt tegelijk wél met iedereen in gesprek te willen. Forum zegt geen andere partijen uit te sluiten en wijst erop dat een democratie óók betekent dat je praat met partijen waarmee je diep van mening verschilt. Volgens Forum past de huidige reflex in Arnhem in een bredere bestuurscultuur die zich graag open en verbindend noemt, maar in de praktijk moeite heeft met afwijkende standpunten.
Wat Betekent Dit Voor De Formatie
Nu de kaarten grofweg op tafel liggen, volgt in Arnhem eerst het zogenoemde duidingsdebat. In dat debat blikken de partijen terug op de uitslag en lichten ze toe wat die uitslag volgens hen betekent voor de koers van de stad. Aansluitend wordt doorgaans een verkenner of informateur aangesteld. Die persoon spreekt met de fracties, brengt opties in beeld en kijkt welke combinaties kansrijk zijn voor een stabiele meerderheid.
Omdat GroenLinks-PvdA het voortouw neemt én Forum uitsluit, zal in de eerste ronde worden gekeken naar alternatieve meerderheden zonder Forum. Welke partijen daarbij aan tafel komen, hangt af van programmatische overeenkomsten en onderling vertrouwen. Doorgaans draait het om thema’s als wonen, duurzaamheid, bereikbaarheid, veiligheid en de gemeentelijke financiën. Zonder concrete zetelverdeling van de rest van de raad is het nog te vroeg om over exacte combinaties te speculeren. Wel is duidelijk dat er meerdere routes mogelijk zijn, zolang de optelsom tot een meerderheid leidt en de inhoudelijke verschillen te overbruggen zijn.
Signaal Van De Kiezer En De Bredere Discussie
De keuze om partijen uit te sluiten is in Nederland al langer onderwerp van debat. Voorstanders van zo’n cordon stellen dat het de democratische rechtsstaat en de omgangsvormen in de politiek beschermt. Tegenstanders zeggen dat het kiezers frustreert en een deel van het electoraat het idee geeft dat hun stem minder waard is. Dat kan op de langere termijn leiden tot wantrouwen in de politiek en een hardere toon in het publieke debat.
In Arnhem schuurt dit nu zichtbaar. Aan de ene kant is er de wens van de grootste partij om de formatie te sturen langs duidelijke principiële lijnen. Aan de andere kant staat een zichtbare groep kiezers die juist voor Forum koos en nu merkt dat die partij aan de formatietafel niet wordt gehoord. De vraag hoe je het ‘signaal van de kiezer’ weegt, speelt daardoor nadrukkelijk mee in de komende weken.
Rol Van De Oppositie En Het Dagelijkse Raadswerk
Mocht Forum voor Democratie inderdaad buiten de coalitie blijven, dan wacht de partij een prominente rol in de oppositie. Ook daar kan een partij invloed uitoefenen, bijvoorbeeld door het indienen van moties, het aanscherpen van voorstellen in commissievergaderingen en het zoeken van wisselende meerderheden per onderwerp. Arnhemse dossiers over woningbouw, energietransitie, leefbaarheid in wijken en armoedebestrijding bieden traditioneel ruimte voor inhoudelijk debat.
Voor de coalitiepartijen geldt dat zij, als de formatie slaagt, een stabiele samenwerking moeten bouwen met een helder akkoord. In dat akkoord staan de prioriteiten en financiële kaders voor de komende jaren. Stabiliteit vraagt daarbij niet alleen om onderlinge afspraken, maar ook om een open houding naar de raad als geheel. Want zelfs met een meerderheid blijft draagvlak buiten de coalitie belangrijk om beleid vlot door de raad en de stad te krijgen.
Hoe Nu Verder In Arnhem
De eerstvolgende stap is het duidingsdebat. Daarna komt er een verkenner of informateur die de opgave heeft om de mogelijkheden voor een coalitie in kaart te brengen. Verwacht wordt dat GroenLinks-PvdA snel het initiatief neemt voor de eerste gesprekken met partijen die wél aan tafel mogen komen. Forum blijft intussen inzetten op gesprek en zal zich in de raad laten horen.
De toon aan het begin is scherp, maar in lokale politiek worden verschillen vaak in de praktijk van alledag beslecht. Soms verandert de dynamiek als concrete besluiten over bijvoorbeeld bouwprojecten, voorzieningen of zorg op tafel komen. Dan blijken partijen elkaar op onderdelen toch te vinden. Of de eerdere uitsluiting standhoudt, zal afhangen van de voortgang in de formatie en de bereidheid om over schaduwen heen te stappen.
Vooruitblik
Arnhem gaat de cruciale fase van de formatie in met een duidelijke paradox: de grootste partij leidt, maar zet uit overtuiging een groeiende speler buiten spel. Dat maakt de puzzel uitdagender, maar niet onoplosbaar. In de komende weken wordt duidelijk welke combinaties voldoende vertrouwen, inhoudelijke overlap en rekensom hebben om een meerderheidscoalitie te vormen. Intussen kijkt een kleine vijfduizend Forum-stemmers nauwlettend mee of hun stem in de raadszaal hoorbaar blijft. De formatie zal moeten laten zien hoe het signaal van al die kiezers, van links tot rechts, uiteindelijk in beleid wordt omgezet.
