Jan Paternotte zorgde dinsdagavond voor veel discussie na zijn optreden in Pauw en De Wit. De D66-fractievoorzitter schoof aan om uit te leggen waarom zijn partij in de Eerste Kamer tegen de asielnoodmaatregelenwet stemde. Eerder die dag was die strenge wet al verworpen, mede doordat zowel D66 als de PVV tegen stemden. Wat volgde was een fel debat aan tafel en, daarna, een storm aan reacties online.
D66 Legt Stem Tegen Asielnoodmaatregelenwet Uit
Volgens Paternotte kon D66 niet akkoord gaan met een cruciaal onderdeel van de wet: het strafbaar stellen van illegaal verblijf in Nederland. Dat element was via een zogenoemde novelle aan het pakket toegevoegd. In zijn toelichting benadrukte hij dat D66 wél snel stappen wil zetten om meer grip op migratie te krijgen, maar dat dit volgens de partij niet moet door iedereen zonder papieren strafbaar te maken.
Paternotte schetste dat de strafbaarstelling zou betekenen dat mensen zonder geldige verblijfsstatus in principe een celstraf riskeren. In de praktijk, stelde hij, zijn gevangenissen al vol en waarschuwen politie en handhavers dat zo’n maatregel vooral zou aanzetten tot onderduiken. Daardoor zouden mensen juist uit beeld raken, met risico’s voor de openbare veiligheid tot gevolg. Om die reden noemde hij het in deze vorm een slechte wet.
Twistpunt: Strafbaarstelling Van Illegaal Verblijf
De kern van het geschil is de vraag of je illegaal verblijf strafbaar moet stellen. Voorstanders zien het als een instrument om strenger op te treden en duidelijkheid te scheppen. D66 vindt het te grofmazig en vreest onbedoelde, onveiligere effecten. De novelle maakte van die strafbaarstelling een expliciet onderdeel van het pakket, en juist dat was voor D66 de reden om niet in te stemmen.
Paternotte gaf aan dat zijn partij in principe bereid is om met veel andere maatregelen uit het pakket door te gaan, zolang de strafbaarstelling van alle mensen zonder papieren niet het vertrekpunt is. Hij verwacht dat er binnen enkele weken nieuwe voorstellen op tafel komen en riep het kabinet op om nuttige onderdelen snel en zorgvuldig door te voeren.
Discussie Aan Tafel En Plaats Voor Nuance
Presentator Tim de Wit legde hem de vraag voor of D66 niet tegen de wet had kunnen stemmen, maar dan wél voor de novelle die de strafbaarstelling zou ‘verzachten’. Volgens Paternotte was dat geen optie, omdat die novelle juist de passage bevatte die illegaal verblijf strafbaar maakt. Daarmee, aldus de D66’er, werd de kern van het probleem niet weggenomen, maar vastgelegd.
Politiek verslaggever Irene de Kruif wees erop dat minister Bart van den Brink (CDA, Asiel en Migratie) had toegezegd dat de strafbaarstelling in de praktijk alleen een kleine groep zou raken. Paternotte gaf aan vertrouwen te hebben in de huidige minister, maar benadrukte dat een wet niet voor één bewindspersoon wordt gemaakt. Het gaat om langdurige kaders die ook onder een volgende minister strikt kunnen worden uitgelegd.
Opmerking Over Faber En De Lange Termijn
Die gedachte leidde tot een prik richting voormalig PVV-minister Marjolein Faber. Paternotte schetste het scenario dat een toekomstige bewindspersoon de wet veel strenger kan toepassen, waardoor in principe iedereen zonder papieren vast kan komen te zitten. Dat risico vond D66 te groot. Volgens Paternotte is wetgeving bedoeld om de juiste randvoorwaarden te scheppen, ook wanneer de politieke wind draait.
Politieke Nasleep En Verwijten Over En Weer
Na de uitzending deelde Paternotte op X een fragment van zijn optreden. Hij stelde daarin dat de PVV haar eigen wet had gesaboteerd en dat de wet door dat gedrag op de schroothoop belandde. Tegelijkertijd schreef hij kansen te zien voor betere oplossingen die snel meer grip op migratie moeten bieden. Het bericht leidde tot een golf van reacties, waarvan het grootste deel kritisch van toon was.
Veel kijkers vonden dat D66 de strengheid van het beleid ondermijnt door illegaal verblijf niet strafbaar te willen maken. Anderen stelden dat D66, door twee keer tegen te stemmen, zelf medeverantwoordelijk is voor het sneuvelen van de wet en dus niet naar de PVV kan wijzen. Ook het optreden van Paternotte aan tafel – volgens sommigen betweterig of hooghartig – riep ergernis op. Weer anderen zetten in op stevigere handhaving, inclusief het actiever uitzetten van mensen zonder verblijfsrecht, en zagen de opstelling van D66 als te soft.
- Critici vonden de D66-lijn over de strafbaarstelling te slap en onrealistisch.
- Er klonk verwijt dat D66 had kunnen instemmen om de wet te redden, maar dat niet deed.
- Het optreden van Paternotte werd door sommigen ervaren als pedant en afstandelijk.
- Een deel van de reacties pleitte voor striktere handhaving en snellere uitzetting van illegalen.
Tegelijk blijft het politieke beeld complex: niet alleen D66, maar ook de PVV stemde tegen, waarna beide partijen elkaar verweten de wet te hebben doen stranden. Daarmee is de inhoudelijke discussie over de juiste grens tussen controle, opvangcapaciteit en uitvoerbaarheid nog lang niet beslecht.
Wat Staat Er Politiek Op Het Spel?
De afwijzing in de Eerste Kamer betekent dat het kabinet terug moet naar de tekentafel. Paternotte benadrukte dat er voldoende maatregelen zijn die wél snel ingevoerd kunnen worden, zonder een generieke strafbaarstelling. Voorstanders van de verworpen wet zien juist die strafbaarstelling als onmisbaar om het systeem geloofwaardig en handhaafbaar te maken. De kloof tussen beide benaderingen raakt aan een dieperliggende vraag: kies je voor harde juridische instrumenten met mogelijk brede neveneffecten, of voor gerichtere maatregelen met meer nadruk op uitvoerbaarheid en proportionaliteit?
Ook de uitvoeringspraktijk speelt hier een grote rol. Politie en justitie waarschuwen regelmatig voor maatregelen die de druk op capaciteit verder vergroten zonder het beoogde effect te garanderen. Daartegenover staat de politieke roep om zichtbaar en streng op te treden, zeker wanneer opvanglocaties vol raken en gemeenten worstelen met plaatsing en begeleiding.
Vooruitblik: Nieuwe Voorstellen En Een Spannend Traject
Volgens Paternotte liggen er binnen enkele weken nieuwe voorstellen. D66 wil daarin zo veel mogelijk doen om migratiestromen te sturen en de instroom te beheersen, maar zonder het brede strafrechtelijk instrument dat nu is gesneuveld. De komende tijd zal blijken of er in beide Kamers meerderheden te vinden zijn voor een pakket dat én stevig is in de aanpak, én uitvoerbaar blijft voor de straat, de rechtbank en de celcapaciteit.
De talkshowdiscussie van dinsdagavond was daarmee vooral een voorproefje van wat er in Den Haag nog komt. De inzet is groot, de politieke verhoudingen zijn scherp, en de druk van publiek en praktijk blijft toenemen. Of het inderdaad lukt om snel met “betere oplossingen” te komen, zal afhangen van hoe breed partijen bereid zijn te schuiven op het meest gevoelige punt in het dossier: de vraag of je illegaal verblijf als misdrijf moet willen benaderen, of dat de sleutel op een andere plek ligt.
Kortom: de wet is van tafel, maar het migratiedebat is dat allerminst. De eerstvolgende voorstellen en de bereidheid tot compromis bepalen of het deze keer wél lukt om een breed gedragen en uitvoerbaar pakket door beide Kamers te loodsen.
