Het politieke gedoe rond de asielwet blijft nagalmen. In een gesprek bij WNL schetste oud-VVD-staatssecretaris Fred Teeven een hard beeld van hoe het in de Eerste Kamer misging. Volgens hem hebben zowel D66 als de PVV bewust het spel op de spits gedreven, met als gevolg dat de wet klapte en burgers opnieuw zonder oplossing zitten.
Teeven ziet bewuste provocatie door D66
Teeven noemt de gang van zaken “beschamend” en wijst als eerste naar D66. Hij verwijst naar een foto waarop D66-fractievoorzitter in de Senaat Boris Dittrich voorafgaand aan het debat poseerde met ongedocumenteerden. Volgens Teeven was dat een signaal dat de partij een soepeler koers wilde laten zien op een cruciaal moment. Daarmee, zegt hij, was het bijna vragen om een harde tegenreactie van partijen die juist strengere regels willen.
In zijn woorden: Geert Wilders accepteert versoepeling op asiel niet, dus de kans dat de PVV tegen zou stemmen, was reëel. Teeven denkt dat D66 de PVV heeft uitgelokt en dat Wilders’ partij vervolgens precies deed wat werd verwacht: de wet tegenhouden.
PVV koos voor de harde lijn en liet geen ruimte voor compromissen
Naast kritiek op D66 spaart Teeven de PVV niet. Volgens hem trapte de partij in de val door zonder omwegen de confrontatie te kiezen. Waar in de Senaat nog werd gezocht naar een uitweg via een novelle en kleine aanpassingen – in de wandelgangen samengevat als het “kopje soep” – wees de PVV elk compromis af. De boodschap was helder: geen versoepeling, geen water bij de wijn.
Die opstelling had directe gevolgen. Het CDA en de SGP haakten af, de benodigde meerderheid verdampte en de asielwet viel. Het resultaat: geen nieuwe afspraken, geen extra instrumenten voor het kabinet en gemeenten die door moeten met een systeem dat al onder druk stond.
Profileren boven oplossen
De kern van de kritiek, ook verwoord door AD-columnist Angela de Jong in dezelfde uitzending, is dat partijen zichzelf belangrijker maakten dan de oplossing. D66 wilde laten zien dat het voor opvang en menselijkheid staat, de PVV wilde laten zien dat het geen centimeter toegeeft. In die krachtenmeting raakte het doel – werkbare regels en rust in de uitvoering – uit beeld.
Die botsing van profielen heeft politieke kosten. Teeven stelt dat premier Jetten schade opliep doordat zijn eigen partij in de Senaat een andere lijn liet zien dan aan de formatietafel. Het voedt de indruk dat de Eerste Kamer meer podium is geworden dan weegkamer, met zichtbare gevolgen voor de bestuurbaarheid.
Campagnebeloftes en Senaatspraktijk
Opvallend detail: tijdens de verkiezingen claimde D66 nog voor een strenger asielbeleid te zijn. In de praktijk stemde de partij in de Senaat echter tegen plannen die richting aanscherping moesten gaan. Volgens politieke verslaggeving was de VVD hiervan al op de hoogte tijdens de coalitieonderhandelingen: D66 zou in de Senaat niet meegaan met de immigratieplannen. Teeven benoemde dat niet expliciet, maar het verklaart deels waarom de klap in de Senaat niet uit de lucht kwam vallen.
Gevolgen in het land: druk op gemeenten blijft
Terwijl de Haagse discussie voortduurt, blijft de druk lokaal voelbaar. Gemeenten kampen met volle opvanglocaties, nieuwe AZC-plannen zorgen voor spanningen en het draagvlak staat onder druk. Burgemeesters geven aan dat de onzekerheid en het gebrek aan voorspelbaarheid hun werk lastig maken. Zonder nieuwe wetgeving blijven uitvoerders hangen in tijdelijke maatregelen en noodoplossingen.
Ook voor het kabinet is de mislukte wet een verlies. Het wilde afspraken vastleggen die de instroom beter moesten beheersen en de opvang eerlijker verdelen. Nu dat niet gelukt is, blijft de vraag hoe en wanneer er alsnog duidelijke keuzes worden gemaakt die in de praktijk houvast bieden.
Wat zegt dit over de Eerste Kamer?
De kritiek van Teeven raakt aan een bredere discussie: is de Eerste Kamer nog de plek waar wetsvoorstellen zorgvuldig worden getoetst, of is het steeds vaker een arena waar partijen zich profileren voor hun achterban? De harde woorden – “beschamend”, “uitgelokt” – laten zien hoe diep de irritatie inmiddels zit. En ze schetsen een beeld van een Kamer waarin partijpolitiek soms zwaarder weegt dan het gezamenlijk zoeken naar uitvoerbare oplossingen.
Reacties en mogelijke vervolgstappen
De roep om een nieuwe poging met een aangepast pakket zal ongetwijfeld klinken. Dat kan via een hernieuwd wetsvoorstel of via kleinere aanpassingen die op meer steun kunnen rekenen. Tegelijk zullen partijen hun positie willen herijken: waar ligt ruimte voor een werkbaar compromis zonder de eigen kern te verloochenen?
Politiek gezien is er ook schade te herstellen. Het gezag van de premier, de onderlinge verhoudingen in de coalitie en het vertrouwen tussen kabinet en Senaat hebben een knauw gekregen. Zonder zicht op een nieuwe meerderheid voor een evenwichtig plan dreigt het debat te blijven hangen in stevige taal zonder resultaat.
Slot: burgers wachten op houvast
De uitkomst is pijnlijk eenvoudig: er is geen nieuwe wet, de problemen in de opvang zijn niet kleiner geworden en het draagvlak staat onder druk. Teeven legt de vinger op de zere plek door te stellen dat beide kanten hebben bijgedragen aan het mislukken van de wet. Als partijen echt willen leveren, zullen ze voorbij de profilering moeten kijken en samenwerken aan duidelijke, uitvoerbare afspraken. Pas dan krijgen uitvoerders meer zekerheid en burgers het houvast waar al zo lang om wordt gevraagd.
