Steven Berghuis heeft bij de NOS openhartig teruggekeken op een Ajax-seizoen dat voor iedereen in Amsterdam pijn deed. De aanvaller, die deze zomer als analist aanschuift bij de WK-uitzendingen, draaide niet om de conclusie heen: de vijfde plaats in de VriendenLoterij Eredivisie was volledig aan de club zelf te wijten. Volgens Berghuis ontbrak het het hele jaar aan richting, balans en een duidelijk plan, met als zichtbaar gevolg wisselende prestaties en veel onrust.
Teleurstellend seizoen door eigen toedoen
Ajax eindigde het jaar met lege handen en een plek ver buiten de top drie, een harde tik voor een club die de afgelopen jaren juist de maatstaf wilde zijn in Nederland. Berghuis legde de vinger op de zere plek: Ajax kwam kwaliteit tekort op cruciale momenten en in cruciale zones op het veld. De ploeg kon tegen lagere weerstand nog wel mee, maar zodra de tegenstander sterker was of de druk toenam, vielen de tekortkomingen pijnlijk op. Dat patroon herhaalde zich te vaak om toeval te zijn.
De international benadrukte dat er binnen de kleedkamer hard werd gewerkt, maar dat de puzzelstukjes niet in elkaar pasten. Het was niet enkel een kwestie van vorm of pech, zei hij, maar vooral van structuur en afstemming. Wie naar de ranglijst kijkt, kan daar moeilijk omheen: vijfde worden is voor Ajax een signaal dat de basis niet goed stond.
Vroege alarmsignalen en drie trainers in één jaar
Volgens Berghuis waren de eerste waarschuwingssignalen al vroeg zichtbaar. Ajax begon met een plan, maar dat plan wankelde, en vervolgens werden besluiten genomen die de onduidelijkheid eerder vergrootten dan verkleinden. Het feit dat de club in één seizoen drie trainers langs de lijn had – eerst John Heitinga, daarna Fred Grim en uiteindelijk Oscar Garcia – was voor de routinier hét teken dat er structureel iets mis zat. Iedere wissel leverde nieuwe accenten en andere keuzes op, terwijl de spelers juist behoefte hadden aan houvast en helderheid.
Trainerwisselingen zijn soms onvermijdelijk, erkent Berghuis, maar drie keer in een jaar is veel. Je krijgt te maken met verschillende ideeën over intensiteit, pressie en opbouw, andere voorkeuren qua formatie en bezetting, en nieuwe eisen aan het middenveld. Dat drukt op automatismen en op het vertrouwen dat nodig is om in topwedstrijden overeind te blijven. De rode draad van het seizoen: telkens weer aanpassen, telkens weer zoeken, en te weinig tijd om daarop door te bouwen.
Selectie niet in balans, met name op het middenveld
Wat vooral ontbrak, stelt Berghuis, was een selectie die logisch in elkaar stak. Er waren kwalitatief sterke spelers, maar de verhoudingen tussen linies en profielen klopten niet. In wedstrijden waarin de tegenstander het middenveld onder druk zette of waarin Ajax zelf het tempo moest bepalen, kwam de ploeg tekort. Dat was geen incident, maar een terugkerend patroon.
Berghuis wees in het bijzonder naar de rol op zes, de spil in de opbouw én het slot op de deur als Ajax de bal verliest. De opvolging van Jordan Henderson bleek niet overtuigend ingevuld. Zonder een betrouwbare organisator voor de defensie en een schakel die het spel versnelt of juist kalmeert, wordt elk systeem kwetsbaar. En als er bovenop die kwetsbaarheid ook nog eens wisselende keuzes in formatie en rolverdeling komen, wordt het voor iedere speler lastiger om stabiel te presteren.
Spelers presteren in samenhang, niet los van elkaar
Opvallend was dat Berghuis expliciet waarschuwde voor de neiging om individuele spelers aan te wijzen als hoofdschuldige. Volgens hem draait topvoetbal om het geheel: kwaliteiten moeten elkaar versterken. Een middenvelder die de ruimtes dichtloopt, een verdediger die durft door te dekken omdat hij zeker weet dat iemand zijn rug dekt, een buitenspeler die één tegen één kan gaan omdat er steun is aan de binnenkant. Wanneer die onderlinge puzzel niet klopt, oogt een speler zwakker dan hij werkelijk is. Met een betere bezetting om zich heen kan dezelfde speler plotseling juist overtuigen.
Berghuis sprak daarmee ook uit eigen ervaring. Binnen de lijnen merk je snel of de afspraken duidelijk zijn en of het blok compact blijft wanneer de tegenstander doordrukt. Als die basis wankelt, ga je overcompenseren, schuif je meters te veel, of kom je telkens een stap te laat. Dan lijkt het alsof er aan mentaliteit of scherpte ontbreekt, terwijl het in werkelijkheid vaak om organisatie en balans gaat.
Interne gesprekken en twijfels over ingeslagen koers
Het meest opvallende deel van zijn terugblik ging over de gesprekken die hij al vroeg in het seizoen voerde met de clubleiding. Berghuis klopte na een paar weken aan bij toenmalig technisch directeur Alex Kroes en directeur voetbal Marijn Beuker. Hij vertelde dat hij enthousiast was over de keuze voor Francesco Farioli, omdat hij gelooft in een heldere voetbalfilosofie met duidelijke principes, maar hij sprak tegelijkertijd zijn zorgen uit over de totale koers en de opbouw van de selectie.
Die dubbelheid typeerde volgens hem het sentiment in de kleedkamer: waardering voor een visie met een herkenbaar plan, maar ook twijfels of het beschikbare materiaal en de gekozen profielen daar wel bij pasten. Achteraf, stelde hij, is gebleken dat de weg die toen is gekozen niet de juiste was. Niet uit onwil of gebrek aan inzet, maar omdat de optelsom van keuzes niet leidde tot de vereiste stabiliteit.
Kritiek na nederlaag tegen FC Twente niet impulsief
Berghuis’ kritische woorden na de nederlaag tegen FC Twente haalden destijds de headlines. In zijn terugblik maakte hij duidelijk dat die uitspraken niet uit frustratie van het moment kwamen, maar uit een dieper liggend ongenoegen over de structurele problemen. Dat hij zich toen uitsprak, was een poging het grotere verhaal te benoemen: de samenhang klopte niet, en daardoor bleven resultaten en ontwikkeling uit.
Volgens Berghuis was intern al meerdere keren aangegeven waar het wrikte. Dat is geen vingerwijzen, benadrukte hij, maar een oproep om zo snel mogelijk consequent te kiezen: voor een speelwijze, voor de juiste profielen, en voor een stabiele basis op sleutelposities. Pas dan kun je spelers eerlijk beoordelen en krijg je een elftal dat week op week beter wordt in plaats van telkens opnieuw moet beginnen.
Wat Ajax nu moet doen: profielkeuzes en een duidelijk plan
De boodschap richting de toekomst is helder. Wil Ajax terug naar de top, dan begint dat met scherpe profielkeuzes. Het middenveld is prioriteit, met een betrouwbare zes die zowel in de opbouw als in de restverdediging de regisseur is. Daarnaast vraagt de ploeg om een heldere hiërarchie achterin en om aanvallers die passen bij de manier van spelen: snelheid in de diepte, creativiteit tussen de linies, en loopacties die elkaar logisch aanvullen.
Die keuzes horen bij een duidelijke spelopvatting. Pressiehoogte, veldbezetting in balbezit, de rol van backs en de afstemming rondom de nummer tien: het moet consequent en herkenbaar zijn. Niet alleen in de topwedstrijden, maar juist ook in de duels waarin het geduld wordt getest. Berghuis verwees naar periodes waarin Ajax onder trainers met een uitgesproken idee, zoals Erik ten Hag, wekelijks op dezelfde principes kon terugvallen. Zo ontstaat de routine die nodig is om in moeilijke fases niet te breken.
Rol van Farioli en het belang van een herkenbare speelwijze
In dat licht ziet Berghuis perspectief in een trainer als Farioli, die bekendstaat om een duidelijke positionele aanpak, moed aan de bal en afspraken zonder ruis. Zo’n trainer kan richting geven, mits de selectie hem de juiste handvatten biedt. Met de juiste bouwstenen kan Ajax opnieuw herkenbaar en dominant worden. Het is dan cruciaal dat de clubleiding, technische staf en spelersgroep één lijn trekken en de onvermijdelijke leermomenten in de beginfase accepteren.
Een herkenbaar Ajax betekent niet dogmatisch vasthouden aan één formatie, maar wel vasthouden aan principes: waag durf in de eerste fase, compactte restverdediging, slimme bezetting rond de bal, en intensiteit bij balverlies. Als die pijlers staan, kun je spelers gericht ontwikkelen, jeugd inpassen en gericht inkopen op ontbrekende profielen. Dan groeit het elftal en worden individuele kwaliteiten uitvergroot in plaats van blootgelegd.
Supporters, druk en de les van dit seizoen
De Amsterdamse achterban was dit seizoen onverbiddelijk eerlijk, en dat is begrijpelijk, stelde Berghuis. Ajax meet zichzelf aan titels en Champions League-waardigheid. De druk van buitenaf was voelbaar, maar die druk hoort bij de club. De les is dat die druk hanteerbaar wordt als het fundament klopt. Met een stabiel plan en een selectie op maat kunnen tegenslagen worden opgevangen. Zonder dat fundament wordt elk verliespunt een aardverschuiving.
Voor spelers en staf betekent dit ook dat communicatie belangrijk is. Transparantie over keuzes, duidelijkheid over verwachtingen en het benoemen van waar het beter moet, maken dat iedereen dezelfde richting op beweegt. Dat voorkomt dat elke dip tot paniek leidt en dat elk experiment wordt gezien als zwaktebod. De kern: helder beleid haalt onrust uit het systeem.
Vooruitblik: bouwen met geduld en heldere keuzes
Als het nieuwe seizoen nadert, is het raamwerk voor herstel bekend. Ajax moet gericht investeren in een controlerende middenvelder met leiderschap, de defensieve organisatie opnieuw neerzetten en aanvallend kiezen voor profielen die logisch bij elkaar passen. Tegelijkertijd ligt er een kans om talenten uit de opleiding te koppelen aan ervaren krachten die de standaard bewaken. Met een duidelijke speelwijze en consequente keuzes kan de ploeg stap voor stap terug naar het niveau dat de club van zichzelf eist.
Berghuis’ terugblik is hard maar hoopvol. Hij erkent dat de vijfde plaats is wat Ajax op basis van het geheel heeft afgedwongen, maar hij ziet net zo goed wat er nodig is om weer omhoog te klimmen. De kern van zijn verhaal: neem verantwoordelijkheid, kies consequent voor één voetbalidee en vul de selectie daarop aan. Dan verandert losse kwaliteit in teamkwaliteit, wordt ruis weer ritme, en maakt Ajax van een verloren jaar een opstap naar herstel.
Kort samengevat: het was niet goed genoeg en dat wist iedereen in en rond de club. De spelers deden wat ze konden, maar zonder kloppende puzzel blijft zelfs topkwaliteit hangen in belofte. Nu is het aan de leiding en de staf om de lijnen strak te trekken en de selectie eromheen te bouwen. Als dat lukt, kan Ajax snel weer daar staan waar het wil staan: dominant in de Eredivisie en klaar om Europees mee te doen. De komende maanden zullen laten zien of woord en daad elkaar weer gaan vinden in Amsterdam.
