Ondernemers geven het minderheidskabinet-Jetten een zware onvoldoende. Dat blijkt uit een representatieve peiling van Ipsos I&O in opdracht van het FD. De kritiek richt zich vooral op het gebrek aan daadkracht, de groeiende regeldruk en de alsmaar hogere belastingen. Daarbovenop klinkt breed de klacht dat het beleid niet stabiel is en te vaak wisselt, waardoor plannen maken lastiger wordt.
Die onvrede is geen op zichzelf staand signaal. Het bedrijfsleven wijst al langer op haperende uitvoering, ingewikkelde procedures en onverwachte koerswijzigingen. De nieuwe peiling brengt die zorgen nog eens scherp in beeld. Veel ondernemers zeggen dat ze besluiten uitstellen, investeringen heroverwegen en voorzichtiger zijn met het aannemen van personeel. Niet omdat ze niet willen groeien, maar omdat ze te weinig zekerheid voelen over de spelregels van morgen.
Wat ondernemers het meest stoort
Uit de reacties komen drie thema’s telkens terug. Allereerst de regeldruk. Ondernemers ervaren een opstapeling van verplichtingen, formulieren en controles, die volgens hen veel tijd en geld kosten zonder dat de kernactiviteit er beter van wordt. Vooral kleinere bedrijven geven aan dat ze moeite hebben om alle eisen bij te benen en vaak extern advies moeten inhuren om aan de regels te voldoen.
Het tweede punt is de belastingdruk. Veel bedrijven vinden dat de totale lasten te snel zijn opgelopen. Niet één maatregel op zichzelf, maar de optelsom van heffingen, bijdragen en premies knaagt aan de marges. Ondernemers zeggen behoefte te hebben aan meer voorspelbaarheid en een duidelijke langetermijnlijn, zodat zij investeringen durven plannen.
Het derde – en meest fundamentele – punt is het gevoel van beleidsinstabiliteit. Regels veranderen, uitzonderingen worden ingevoerd of juist afgeschaft, en invoeringstermijnen schuiven. Bedrijven zeggen te begrijpen dat beleid zich moet aanpassen aan nieuwe omstandigheden, maar pleiten voor vaste momenten waarop wijzigingen ingaan, langere overgangsperioden en heldere communicatie die vroegtijdig duidelijk maakt wat eraan komt.
Een minderheidskabinet dat moet zoeken naar meerderheden
Het kabinet-Jetten bestuurt zonder vaste meerderheid in het parlement en is daardoor afhankelijk van wisselende steun. Dat vraagt om overleg en compromis. Voor ondernemers betekent dit vaak dat besluitvorming langer duurt en dat er meer onzekerheid is over de uiteindelijke uitkomst. Een voorstel kan tijdens de politieke behandeling nog ingrijpend veranderen. Dit politieke gegeven is op zichzelf niet nieuw, maar het weegt wel zwaarder wanneer tegelijkertijd veel grote dossiers openstaan.
Bedrijven vragen in dat speelveld om duidelijke prioriteiten. Zij willen weten welke doelen de komende jaren leidend zijn en welke maatregelen daar onlosmakelijk bij horen. Hoe eerder dat beeld vastligt, hoe kleiner de kans dat investeringen stranden op onduidelijkheid.
Regeldruk en uitvoering: van principe naar praktijk
Ondernemers onderschrijven vaak de doelen van beleid, bijvoorbeeld op het gebied van verduurzaming, digitalisering en gelijke kansen. De knel zit in de uitvoering. Wanneer verschillende instanties elk een eigen loket, format en planning hanteren, wordt het in de praktijk lastig en kostbaar. Fouten bij aanvragen of rapportages kunnen vervolgens boetes of vertragingen opleveren.
Veel gehoorde suggesties zijn: één digitaal loket per thema, standaarddefinities die door alle betrokken diensten worden gebruikt, en voorspelbare handhaving met duidelijke instructies. Ook vragen bedrijven om vroegtijdige betrokkenheid wanneer nieuwe regels in de maak zijn, zodat praktische problemen al in het ontwerp worden opgelost.
Belastingen: voorspelbaarheid en eenvoud
De belastingdruk wordt breed als zwaar ervaren, maar het is vooral het gebrek aan voorspelbaarheid dat ondernemers zorgen baart. Onverwachte aanpassingen of tussentijdse wijzigingen leiden tot extra kosten en soms tot het terugdraaien van plannen. Bedrijven vragen daarom om vaste momenten in het jaar waarop belastingmaatregelen bekend worden gemaakt en ingaan, en om meerjarige afspraken over tarieven en vrijstellingen.
Bovendien pleiten ondernemers voor vereenvoudiging. Minder uitzonderingen, heldere definities en gebruiksvriendelijke digitale aangiftes verkleinen de kans op fouten en maken het systeem eerlijker en beter uitvoerbaar.
Investeren en innoveren onder druk
Onzekerheid remt investeringen. Dat geldt voor nieuwe machines en panden, maar ook voor onderzoek en ontwikkeling. Bedrijven die voorop willen lopen, lopen per definitie risico. Wanneer daarbovenop onzekerheid over regels en lasten komt, schuift de balans sneller naar ‘nog even wachten’. Vooral het mkb voelt dat scherp: zij hebben minder buffers en minder capaciteit om complexe trajecten te managen.
Ondernemers geven aan dat zij hulp willen die echt aanzetten tot actie: stabiele stimulansen voor innovatie, duidelijke kaders voor duurzame investeringen en een soepele aansluiting op financieringsmogelijkheden. Ook praktische zaken – zoals snellere vergunningprocedures of één contactpersoon die meedenkt – kunnen het verschil maken tussen uitstel en doorgaan.
Arbeidsmarkt: krapte en regels
De krapte op de arbeidsmarkt blijft een groot knelpunt. Bedrijven willen mensen aannemen, maar vinden ze niet of alleen tegen voorwaarden die moeilijk te dragen zijn. Tegelijk ervaren zij de regels rond flex en vast als ingewikkeld en weinig voorspelbaar. Ook hier geldt dat ondernemers vooral vragen om duidelijkheid, eenvoud en ruimte om met sectorale verschillen om te gaan.
Scholing en bijscholing zijn onmisbaar, benadrukken veel bedrijven. Zij pleiten voor programma’s die aansluiten op de praktijk en voor snelle, laagdrempelige trajecten waarmee werknemers kunnen overstappen naar tekortsectoren. Een voorspelbare inzet van publieke en private middelen helpt om dat structureel te maken.
Reacties uit het bedrijfsleven
De teneur onder ondernemers is serieus maar niet cynisch. Zij willen bewegen, investeren en groeien, zolang het speelveld duidelijk is. In gesprekken klinkt vaak hetzelfde geluid: geef zekerheid over richting en tempo, schrap doublures in regels en laat weten wanneer veranderingen definitief zijn. Dan kan het bedrijfsleven meebewegen en meebetalen.
Ondernemers benadrukken dat zij geen blanco cheque vragen. Zij willen bijdragen aan maatschappelijke doelen, mits de doelen helder zijn en de weg ernaartoe uitvoerbaar blijft. Daarbij hoort ook een eerlijke dialoog over kosten en baten, en een overheid die fouten in de uitvoering snel herstelt.
Wat het kabinet kan doen om vertrouwen te herstellen
Met enkele stappen kan het kabinet volgens ondernemers snel winst boeken. Zet allereerst in op voorspelbaarheid: kondig maatregelen tijdig aan, houd vast aan vaste invoermomenten en geef voldoende overgangstijd. Leg daarnaast helder uit waarom beleid nodig is en hoe effect en lasten worden verdeeld.
Verder kan de regeldruk omlaag door een strenge toets vooraf: is een nieuwe regel echt nodig, is hij uitvoerbaar en kan hij worden vervangen door een simpeler alternatief? Bundel waar mogelijk verplichtingen, werk met standaardformulieren en hanteer dezelfde termen bij verschillende loketten. En investeer in de uitvoering, zodat aanvragen en vergunningen snel en zorgvuldig worden afgehandeld.
Kanttekeningen bij het onderzoek
De uitkomsten van de peiling schetsen een duidelijk beeld, maar blijven een momentopname. Economische omstandigheden, sectorverschillen en bedrijfsgrootte kleuren de antwoorden. In sommige sectoren klinkt de roep om specifieke maatregelen harder dan in andere. Bovendien zijn er ondernemers die juist tevreden zijn over bepaalde onderdelen, bijvoorbeeld over stimuleringsregelingen voor innovatie of verduurzaming, of over regionale samenwerking die goed werkt.
Toch is de hoofdlijn moeilijk te negeren: een groot deel van het bedrijfsleven verlangt naar rust en duidelijkheid. Dat is niet alleen een politieke boodschap, maar ook een praktische. Zonder stabiel kader blijven plannen langer op de plank liggen en verschuiven investeringen naar later – of naar elders.
Gevolgen van aanhoudende onzekerheid
Wanneer het vertrouwen laag blijft, kan dat merkbare economische effecten hebben. Bedrijven stellen investeringen uit, innovatie vertraagt en groei vlakt af. Dat raakt niet alleen ondernemers, maar ook werknemers en de schatkist. Daarnaast wordt Nederland dan minder aantrekkelijk als vestigingsland, zeker voor bedrijven die kunnen kiezen tussen meerdere locaties in en buiten Europa.
Omgekeerd kan een geloofwaardig, stabiel beleid juist een investeringsgolf losmaken. Zodra ondernemers weten waar ze aan toe zijn, volgen beslissingen sneller. Dat vertaalt zich in extra banen, hogere productiviteit en meer belastinginkomsten op de langere termijn. Stabiel beleid is daarmee geen gunst aan het bedrijfsleven, maar een investering in brede welvaart.
Wat ondernemers nu concreet nodig hebben
Samengevat vragen ondernemers om drie dingen. Eén: voorspelbaarheid, met vaste momenten voor wijzigingen, duidelijke overgangstermijnen en consistente keuzes. Twee: eenvoud, door regels te schrappen of te bundelen, procedures te stroomlijnen en één loket per thema te bieden. Drie: snelheid in de uitvoering, zodat vergunningen en subsidies niet in de wachtstand blijven hangen.
Wie die drie voorwaarden waarmaakt, krijgt er iets voor terug: bedrijven die durven te investeren, innovatie die vaart maakt en een arbeidsmarkt die beter functioneert. Die wisselwerking vraagt om volgehouden aandacht en om discipline in besluitvorming. Het is precies dat fundament waar ondernemers nu om vragen.
Vooruitblik: beslismomenten die ertoe doen
De komende maanden worden cruciaal. Belangrijke beleidskeuzes over lasten, regelgeving en uitvoering staan op de agenda. Voor ondernemers is vooral van belang dat er een samenhangend pakket komt, met duidelijke doelen en een realistische planning. Heldere communicatie, ook over wat nog niet af is, kan al veel onzekerheid wegnemen.
De boodschap uit de peiling van Ipsos I&O in opdracht van het FD is helder: het minderheidskabinet-Jetten krijgt van ondernemers een onvoldoende, vooral vanwege een gebrek aan stabiliteit, eenvoud en daadkracht. Keert die trend, dan kan het vertrouwen snel herstellen. Gebeurt dat niet, dan lopen Nederland en zijn bedrijven kansen mis. De bal ligt bij het kabinet, maar ook bij uitvoeringsorganisaties en sociale partners. Alleen samen kan de stabiliteit ontstaan waar het bedrijfsleven nu om vraagt.
Kernachtig samengevat: geef duidelijkheid, houd het simpel en voer uit met snelheid. Dan kan het ondernemersklimaat weer doen waar het goed in is: ruimte scheppen voor groei, werk en vernieuwing.
