Het voelt als een nalatenschap. Een boodschap die hij deelde zonder te weten hoe dichtbij het einde was. Tijdens de première van de film Persona Non Grata sprak Robert Jensen over angst, leven en dood. Nu hij er niet meer is, krijgen die woorden een andere lading. Het klonk als iemand die zijn demonen onder ogen had gezien en daar doorheen was gegaan. Iemand die het donker heeft gekend en toch licht vond. Een oproep tot hoop, kracht en liefde voor het leven.
Een monoloog die blijft hangen
In een video die inmiddels massaal rondgaat, vertelt Jensen waarom hij niet bang was voor de dood. Hij koppelt dat gevoel rechtstreeks aan de coronaperiode, het moment waarop hij zich fel uitsprak tegen de dominante lijn. Al op de tweede dag van de lockdown vertelde hij zijn publiek hoe hij de sfeer herkende: overal beelden die angst moesten aanwakkeren, van overlijdens, begrafenissen en lichamen op straat. Volgens hem werd op grote schaal gespeeld met de oervrees voor het sterven.
Zelf voelde hij die paniek niet. Niet omdat hij onverschillig was, maar omdat hij iets had doorleefd wat hem daartegen beschermde. Hij had, zoals hij het zelf omschreef, het donker al leren kennen en er niet meer voor weggekeken.
Van zware depressie naar licht
Jensen vertelde openhartig over zijn jeugd en jonge volwassenheid. Vanaf zijn dertiende tot zijn vierentwintigste kampte hij met zware depressies. Niet zomaar een dip, zei hij, maar een allesoverheersende zwaarte die je leegtrekt. Terwijl zijn carrière op gang kwam en hij successen boekte op de radio, voelde hij zich van binnen uitgeput en ongelukkig.
Op zijn vierentwintigste bereikte hij een dieptepunt. Hij lag in bed en wist: er moet nu iets veranderen. Het werd een kantelpunt. In plaats van op te geven, koos hij ervoor om een uitweg te zoeken. En toen, vertelde hij, gebeurde er iets wat hij als een doorbraak beschreef. Het voelde alsof de oplossing hem vond. Waar alles eerst grauw en vlak leek, ging het leven ineens “in kleur”. Hij ervoer een sterk gevoel van licht en helderheid. Angst viel van hem af. Hij lachte twee dagen lang, van opluchting en bevrijding. Tranen van verdriet maakten plaats voor tranen van lachen.
De boom als leraar
In die periode leerde hij de dood anders te zien, bijna op een alledaagse manier. Thuis keek hij naar een boom in zijn woonkamer. Hij zag hoe oude bladeren loslieten en nieuwe blaadjes groeiden. Dat simpele beeld raakte hem. Het maakte iets duidelijk: er is geen einde zonder begin, en geen begin zonder einde. Het hoort bij elkaar, in één beweging. De dood is geen harde stop, maar onderdeel van een cyclus.
Dat inzicht gaf hem rust. Het idee dat alles tijdelijk is, ook ons verblijf hier, maakte hem lichter. Niet om roekeloos te worden, maar om voluit te leven zonder verlamd te raken door angst.
Leven zonder angst
Jensen trok daar een brede conclusie uit. Als mensen de angst voor de dood loslaten, verliezen de zwaarste ketenen hun kracht. Het tilt je op, zei hij. Je kunt dan kiezen voor wat je echt belangrijk vindt: goed zijn voor jezelf, je dromen volgen, doen wat klopt. Niet omdat je onkwetsbaar bent, maar omdat je niet langer geleid wordt door vrees.
Die overtuiging droeg hij ook uit tijdens de coronajaren. Waar anderen vooral de dreiging zagen, benadrukte hij de psychologische druk die angst kan veroorzaken. Zijn boodschap was niet dat de wereld geen risico’s kent, maar dat angst je blik vernauwt en je vrijheid beperkt.
Een laatste boodschap
Aan het einde van zijn monoloog liet hij woorden achter die nu bijna als een opdracht voelen. Het leven is tijdelijk, zei hij, dus maak er wat van. Geniet. Zorg goed voor jezelf. Volg wat je hart je ingeeft. Doe wat goed is, maar laat de angst voor de dood niet de baas zijn. Wie die last neerlegt, kan weer ademhalen.
Nu hij er niet meer is, klinkt dat misschien nog indringender. Niet als een stoere kreet, maar als het verslag van iemand die door het donker heen een weg heeft gevonden. Iemand die bleef geloven dat er licht is, ook als je het even niet ziet.
De nalatenschap
Robert Jensen is niet langer onder ons, maar zijn woorden blijven bewegen. Hij sprak over een kringloop die doorgaat, over bladeren die vallen en nieuwe die groeien. Over loslaten en opnieuw beginnen. Het is troostrijk om te denken dat hij nu deel is van die beweging waar hij zo vaak naar verwees.
Voor wie hem volgde in de afgelopen jaren, blijft er meer achter dan meningen of analyses. Er blijft een kern over: kies voor vrijheid, denk zelf, en laat je niet gevangen zetten door angst. Het is een boodschap die tijdloos is en die verder kan dragen, ook zonder de man die haar zo fel verdedigde.
Wat je ermee kunt doen
Wie iets met zijn woorden wil, kan klein beginnen. Kijk om je heen. Neem rust waar dat kan. Spreek uit wat je voelt. Werk stap voor stap aan de dingen die je vooruit brengen. En als de angst zich aandient, herinner je dan dat het leven beweegt. Zoals die boom in de woonkamer: er is altijd iets wat weggaat, en iets wat begint.
Steun en blijf vrij denken
Wil je het werk dat in die geest doorgaat steunen? Dat kan. Via BackMe: dds.backme.org. Of rechtstreeks via bankoverschrijving: NL95 RABO 0159 0983 27 (Rabobank), t.n.v. Liberty Media. Vermeld je e-mailadres voor exclusieve Substack-columns in je inbox.
Leef zonder angst. Koester het leven, precies zoals het is: tijdelijk, kwetsbaar en kostbaar.
