De Europese Unie wil de komende jaren meer uitgeven aan chartervluchten voor topambtenaren. In nieuwe aanbestedingsstukken is een budget van 15,67 miljoen euro opgenomen voor zogenoemde niet-geregelde luchttaxi-diensten. Het gaat om vluchten voor medewerkers van de Europese Commissie, het Europees Parlement, de Raad en de Europese diplomatieke dienst (EEAS). De verhoging valt op en roept vragen op, zeker nu de EU tegelijk haar klimaatambities wil waarmaken.
Groter Budget Voor Luchttaxi’s
Het nieuwe budget geldt voor vier jaar en ligt ruim 3 miljoen euro hoger dan bij het vorige contract uit 2021. Toen was er iets meer dan 12 miljoen euro beschikbaar. In de periode 2016 tot 2021 gold een maximum van 10,71 miljoen euro. De trend is dus stijgend, al benadrukt de Commissie dat het om een raming gaat en niet om een vaststaande uitgave. Het volledige bedrag hoeft niet te worden besteed.
Vergelijking Met Eerdere Contracten
De eerdere verhoging in 2021 werd volgens de Commissie vooral ingegeven door een verwachte toename van de vraag, mede door de nasleep van de coronapandemie. Door reisbeperkingen en onvoorspelbare dienstregelingen waren charters toen soms de enige manier om op tijd op diplomatieke afspraken te verschijnen. Die context speelt deels nog steeds mee, al is de coronadruk op het reizen inmiddels afgenomen.
Waarom Er Meer Spoedreizen Zijn
Een woordvoerder van de Commissie wijst nu vooral op de bredere geopolitieke situatie. De internationale verhoudingen zijn grilliger geworden en er zijn vaker ad-hocmissies, crisisonderhandelingen en bezoeken aan gebieden waar de veiligheidssituatie snel kan veranderen. Zulke reizen laten zich niet altijd plannen met lijnvluchten en vergen flexibiliteit. Dat maakt kortetermijncharters soms onvermijdelijk, aldus de woordvoerder.
Wanneer Worden Privéjets Ingezet
Volgens de Commissie zijn charters geen standaardoplossing. Het primaire vervoermiddel blijft de lijnvlucht, aangevuld met de trein en de auto waar mogelijk. Een privévlucht komt pas in beeld wanneer de agenda dit vereist, er spoed is door politieke ontwikkelingen, of wanneer veiligheidsdiensten dat adviseren. Met andere woorden: het gebruik is bedoeld als vangnet, niet als routine.
Marktontwikkelingen En Kosten
Los van geopolitieke factoren spelen ook marktprijzen een rol. De Commissie houdt rekening met hogere tarieven voor vliegtuigcharters en gestegen brandstofkosten. Die prijsstijgingen werken door in de aanbestedingsraming voor de komende jaren. Tegelijk stelt Brussel dat budgetteren niet hetzelfde is als uitgeven: er wordt alleen geboekt wat strikt noodzakelijk is.
Bestemmingen Binnen En Buiten De EU
De aanbesteding laat bestemmingen zowel binnen als buiten de EU toe. In sommige gevallen gaat het om reizen naar conflict- of crisisgebieden, waar commerciële verbindingen beperkt zijn of niet aansluiten op de veiligheidseisen. Flexibiliteit in routes en planning is dan een voorwaarde, en dat is precies wat charterdiensten bieden. Juist voor diplomatieke missies en onderhandelingen kan dat doorslaggevend zijn om op tijd ter plekke te zijn.
Vertraging Bij Het Aanwijzen Van Vervoerder
Opvallend is dat er, ondanks de publicatie van de aanbesteding meer dan een jaar geleden, nog geen gekozen vervoerder is. De Commissie laat weten dat de selectieprocedure loopt. Zolang er geen contract is gegund, blijft onduidelijk wie de vluchten gaat uitvoeren en tegen welke tarieven precies. Dat maakt het extra belangrijk om de uiteindelijke voorwaarden en duurzaamheidscriteria goed te volgen zodra de gunning rond is.
Kritiek Op Korte Vluchten En Klimaat
Het gebruik van privéjets door EU-kopstukken ligt al langer onder een vergrootglas. Zo reisden Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Raad António Costa en parlementsvoorzitter Roberta Metsola per charter tussen Brussel en Luxemburg. Critici merken op dat die afstand ook in ongeveer tweeënhalf uur per auto af te leggen is. Zulke voorbeelden voeden de discussie over het goede voorbeeld geven in tijden van klimaatbeleid.
Milieuorganisaties reageren fel. Zij vinden dat de EU haar eigen klimaatambities ondergraaft als zij blijft leunen op privévluchten, zeker voor korte afstanden met goede alternatieven. Transport & Environment, via Diane Vitry, pleit ervoor dat de Commissie zelf het voortouw neemt: sluit belastingvoordelen voor de meest vervuilende vormen van vliegen, en verhoog in elk geval niet het eigen gebruik van privéjets. De boodschap: wie leiderschap claimt in de groene transitie, moet dat zichtbaar maken in het eigen reisbeleid.
Reactie Van De Commissie Op De Kritiek
De Commissie zegt dat milieucriteria “volledig zijn geïntegreerd” in de aanbestedingsspecificaties. Daarbij valt te denken aan eisen rond efficiëntere toestellen, het stimuleren van duurzame brandstoffen waar beschikbaar en het minimaliseren van lege retourvluchten. Ook herhaalt Brussel dat charters alleen worden ingezet wanneer er geen realistisch alternatief is binnen de tijds- en veiligheidseisen. Het doel blijft volgens de woordvoerder om voorop te lopen in de overgang naar een klimaatneutrale samenleving, ook in de eigen bedrijfsvoering.
Wat Betekent Dit Voor De Komende Jaren
De verhoging van het budget zegt niet alleen iets over de kosten, maar ook over de veranderde context waarin de EU opereert. Meer geopolitieke spanning, meer urgente missies en een duurder luchtvaartlandschap vormen de achtergrond. Tegelijk staat de geloofwaardigheid van het Europese klimaatbeleid op het spel wanneer leiders kiezen voor de lucht op trajecten met haalbare alternatieven op de grond. De spanning tussen bestuurlijke noodzaak en duurzaam voorbeeldgedrag zal daardoor blijven bestaan.
De komende maanden is de gunning van het nieuwe contract een belangrijk ijkpunt. Dan wordt duidelijk welke vervoerder de vluchten gaat uitvoeren, aan welke milieunormen die moet voldoen en hoe streng de EU alternatieven blijft afwegen. Ondertussen zal de publieke en politieke controle scherp blijven, zeker wanneer opnieuw korte of omstreden vluchten in het nieuws komen. Voor de EU ligt er dus een dubbele opdracht: zorgen dat topdiplomaten en bestuurders snel en veilig kunnen reizen, en tegelijk aantonen dat dit zo zuinig en duurzaam mogelijk gebeurt.
Kern van het verhaal: het budget voor luchttaxi’s gaat omhoog, maar het gebruik blijft volgens Brussel uitzonderlijk en doelgebonden. Of dat ook in de praktijk zo blijft, zal moeten blijken uit de concrete invulling van de aanbesteding en de keuzes die daarna volgen. De ogen zijn daarop gericht.
