Er komen in Nederland steeds meer meldingen binnen van geweld waarbij het beschermen of herstellen van de familie-eer als motief wordt genoemd. Dat blijkt uit het nieuwste jaaroverzicht van het Landelijk Expertise Centrum Eergerelateerd Geweld (LEC EGG). In 2025 registreerde het centrum 757 gevallen. Een jaar eerder waren dat er 673. De stijging is duidelijk, al zegt het cijfer op zichzelf niet alles over de daadwerkelijke toename van dit soort geweld.
Rol Van Het Expertisecentrum
Het LEC EGG ondersteunt de politie en andere ketenpartners bij zaken waarin eer en reputatie binnen een familie of gemeenschap een rol spelen. Dat kan gaan om het meelezen in onderzoeken, het adviseren van rechercheteams of het bieden van specialistische kennis over motieven, risico’s en maatregelen. Door dit landelijke overzicht wordt zichtbaar welke trends zich aftekenen en waar extra inzet nodig is.
Herkomst Van Meldingen
In een aanzienlijk deel van de geregistreerde zaken is sprake van betrokkenheid uit de Syrische gemeenschap (34 procent). Daarnaast komen meldingen relatief vaak uit Turkse en Marokkaanse gezinnen, met respectievelijk 15 en 11 procent. Het expertisecentrum benadrukt dat deze cijfers iets zeggen over de binnengekomen meldingen, niet over hele gemeenschappen. Het risico op stigmatisering ligt op de loer, en het blijft belangrijk om iedere zaak op zichzelf te beoordelen.
Volgens het LEC EGG speelt bij sommige mensen met een geschiedenis in oorlogsgebieden mee dat zij eerder in hun leven ernstig geweld hebben gezien of ondergaan. Daardoor kan in conflictsituaties de drempel richting dreiging of fysiek geweld lager liggen. Dat is geen excuus, maar het helpt wel bij het begrijpen van achtergronden en het gericht inzetten op preventie en begeleiding.
Mogelijke Verklaringen Voor De Stijging
Dat het aantal meldingen oploopt, kan betekenen dat er daadwerkelijk vaker sprake is van eergerelateerd geweld. Tegelijkertijd wijst het expertisecentrum op andere verklaringen. Zo is er de afgelopen jaren meer aandacht voor dit thema in de media, bij hulpverleners en in het onderwijs. Professionals leren signalen eerder herkennen en weten beter waar ze terechtkunnen. Ook slachtoffers en omstanders lijken sneller de stap te zetten om melding te doen.
De werkelijkheid is waarschijnlijk een combinatie van factoren: een toename van incidenten in sommige groepen en regio’s, én een verbeterde zichtbaarheid door alertheid en protocollen bij politie, maatschappelijk werk en scholen. Het onderscheid is belangrijk. Het bepaalt namelijk of de nadruk moet liggen op handhaving en straf of juist op preventie, voorlichting en het versterken van het netwerk rond mogelijke slachtoffers.
Vormen Van Geweld
De meest voorkomende vormen van eergerelateerd geweld blijven bedreiging en mishandeling. In veel zaken gaan controlerend gedrag en psychische druk vooraf aan fysieke escalatie. Daarnaast registreert het LEC EGG meldingen over dwang, stalking en in sommige gevallen verkrachting. Die variatie onderstreept dat eerkwesties zich niet beperken tot ‘grote’ zaken, maar vaak beginnen met kleinere, ogenschijnlijk alledaagse vormen van inperking van vrijheid.
Voor professionals is het herkennen van vroegtijdige signalen cruciaal: plotseling schoolverzuim, het wegvallen van sociale contacten, het afgeven van een paspoort of telefoon, en strikte regels rond kleding, relaties of werk. Vroeg ingrijpen kan voorkomen dat spanning oploopt tot geweld. Daarom is laagdrempelig contact met hulpverlening en de politie van groot belang.
Aanpak En Voorlichting
Om nieuwe Nederlanders beter te informeren over wetgeving, rechten en vrijheden, is extra aandacht voor dit onderwerp opgenomen in het inburgeringstraject. Asielzoekers en statushouders leren onder meer dat in Nederland anders wordt gekeken naar de positie van vrouwen, naar partnerkeuze en naar persoonlijke autonomie. Die boodschap is niet alleen juridisch, maar ook cultureel van gewicht: gelijkwaardigheid is hier de norm, en geweld of dwang wordt strafrechtelijk vervolgd.
Die aanpak vraagt maatwerk. Vertrouwen winnen in gemeenschappen, samenwerken met sleutelfiguren en het zichtbaar beschermen van slachtoffers horen daarbij. Ook jongerenwerk, scholen en huisartsen spelen een rol. Voorlichting werkt het best wanneer regels en waarden helder worden uitgelegd en er veilige routes zijn om hulp te vragen, zonder angst voor repercussies.
Minder Dodelijke Slachtoffers
Hoewel het aantal meldingen stijgt, is het aantal dodelijke slachtoffers de afgelopen jaren gedaald. In 2024 registreerde het expertisecentrum vijf moorden of gevallen van doodslag met eer als motief. Vier van de slachtoffers waren vrouwen. Een slachtoffer was minderjarig. Deze cijfers laten zien dat fatale incidenten zeldzamer zijn geworden, maar elke zaak is er één te veel en laat een diepe wond na bij nabestaanden en de samenleving.
De Zaak-Ryan: Schokkend Icoon
Een indringend voorbeeld is de zaak van Ryan uit Joure. De 18-jarige vrouw werd in 2024 door haar broers om het leven gebracht, in opdracht van hun vader. Volgens de rechtbank werd Ryan op gruwelijke wijze gedood omdat ze met haar vrije gedrag de familie-eer zou hebben besmeurd. Haar lichaam werd op 28 mei 2024 teruggevonden in een moeras bij de Oostvaardersplassen.
Uit het onderzoek bleek dat er achttien meter ducttape is gebruikt om haar vast te binden, waarna ze levend het water in werd gegooid. De vader, Khaled al N., kreeg dertig jaar gevangenisstraf opgelegd, maar wist te vluchten naar Syrië. De broers, Mohamed (23) en Muhanad (25), zijn veroordeeld tot twintig jaar cel voor hun aandeel in de moord. De rechter sprak van “een tragisch dieptepunt van een familiegeschiedenis waarin onderdrukking van vrouwen de rode draad vormde.”
Recht, Veiligheid En Preventie
De zaak-Ryan onderstreept hoe complex en gevaarlijk eergerelateerd geweld kan zijn. Het vereist een strakke keten: snelle bescherming van mogelijke slachtoffers, daadkrachtig optreden door politie en justitie, en langdurige begeleiding voor betrokkenen. Beschikkingen als contact- en gebiedsverboden, veilige opvanglocaties en specialistische hulpverlening maken het verschil tussen escalatie en de-escalatie.
Tegelijk is het cruciaal om ruimte te bieden aan families om patronen te doorbreken. Dat betekent begeleiding bij gezinsproblemen, mentale gezondheid en schulden, maar ook het versterken van de positie van vrouwen en meisjes binnen het gezin. Het doorbreken van het idee dat eer boven individuele vrijheid en veiligheid gaat, kost tijd en inzet, maar het levert een veiliger samenleving op.
Vooruitblik
Met meer meldingen in 2025 is de urgentie helder. Het is zaak om de betere signalering vast te houden, zonder weg te kijken van reële risico’s op geweld. Dat begint bij toegankelijke informatie, laagdrempelige hulp en duidelijke wetshandhaving. Het LEC EGG blijft een spilfunctie vervullen door kennis te bundelen en partners te adviseren.
De cijfers vertellen niet het hele verhaal. Achter elke melding staan mensen die veiligheid, vrijheid en waardigheid zoeken. De daling van het aantal dodelijke slachtoffers laat zien dat inzet werkt. De volgende stap is om escalatie nog vaker te voorkomen en slachtoffers eerder te bereiken. Zolang eer boven rechten dreigt te worden geplaatst, blijft volharding nodig—bij overheid, hulpverlening, onderwijs en in de samenleving als geheel.
