Jutta Leerdam heeft zaterdag na haar training in Milaan eindelijk kort met de media gesproken in aanloop naar de olympische 1000 meter van maandag. Het gesprek bleef beperkt tot een interview met de NOS op televisie. Aansluitend zou ze ook de schrijvende pers te woord staan, maar nog voor dat plaatsvond verliet ze de ijsbaan. Waarom ze vertrok, is niet bekendgemaakt.
Voorafgaande stilte rond Leerdam
De afgelopen dagen koos Leerdam als enige schaatsster in de Nederlandse ploeg voor volledige mediastilte. Haar insteek: eerst racen, dan praten. Zo’n keuze past bij topsporters die de prikkels tot een minimum willen beperken in de laatste dagen voor hun belangrijkste afstand. Leerdam reist bovendien naar Milaan met torenhoge verwachtingen. Ze is al jaren een van de dominante rijdsters op de 1000 meter, won meerdere wereldtitels en pakte in 2022 olympisch zilver op deze afstand. Dit seizoen wordt ze opnieuw gezien als een van de topfavorieten voor goud. De aandacht is dus groot, wat de druk en de roep om toelichting alleen maar vergroot.
De klacht van de pers en de reactie van TeamNL
De keuze om de pers te mijden leidde tot onvrede bij journalisten. De Nederlandse Sport Pers (NSP), de beroepsvereniging van sportjournalisten, diende een klacht in bij chef de mission Carl Verheijen en bij André Cats, directeur topsport van NOC*NSF. Zij zijn namens TeamNL verantwoordelijk voor de begeleiding en randvoorwaarden van de Nederlandse ploeg tijdens de Spelen.
Na deze signalen zocht TeamNL contact met Leerdam. In overleg besloot de sprintster om zaterdag na haar training in Milaan toch kort te reageren op vragen over haar voorbereiding en de komende wedstrijd. Tegelijkertijd benadrukte NOC*NSF dat olympische sporters het recht hebben om eigen keuzes te maken in hun mediabenadering. Die lijn is vastgelegd in regels van het Internationaal Olympisch Comité. De kern daarvan: atleten moeten na afloop van een wedstrijd via de zogenoemde mixed zone langs de pers lopen, maar ook daar zijn ze niet verplicht om vragen te beantwoorden. In de praktijk doen sporters dat meestal wel, maar het blijft hun eigen afweging. TeamNL zegt het belang van de media te begrijpen en probeert waar mogelijk toegang te bieden, maar stelt ook dat de voorbereiding en focus van de individuele sporter altijd leidend zijn.
Wat gebeurde er na de training?
Het plan voor zaterdag was simpel: eerst een televisiemoment, daarna een praatje met schrijvende media. Dat tweede deel kwam er niet. Na het NOS-interview verliet Leerdam de hal. Er is geen officiële reden gegeven, en het is niet duidelijk of en wanneer het moment met de schrijvende pers wordt ingehaald. Vanuit haar kamp is vooralsnog geen inhoudelijke toelichting gekomen. Dat laat de situatie enigszins onduidelijk, al is helder dat Leerdam in elk geval in beperkte vorm naar buiten wilde treden zonder de focus volledig te verliezen.
Persvrijheid versus topsportfocus
Het incident laat een bekend spanningsveld zien op de Spelen. Media willen informeren, duiden en dichtbij de sporters komen; atleten willen rust, ritme en controle over hun energie. Zeker in schaatsen, waar details in materiaal, warming-up en timing het verschil kunnen maken, kiezen topsporters vaak voor een strakke bubbel. De regels van het IOC proberen beide belangen te verenigen: zichtbaarheid is gewaarborgd via de mixed zone, terwijl de vrijheid om wel of niet te spreken ruimte biedt voor individuele afwegingen.
In Nederland is die discussie extra voelbaar, omdat schaatsen een van de meest gevolgde wintersporten is. Journalisten bouwen hun verhalen graag op met citaten, nuance en emoties van de hoofdrolspelers. Als toegang beperkt is, wordt duiding lastiger. Tegelijk snappen veel volgers ook dat atleten aan de vooravond van hun belangrijkste race van de vier jaar niet willen afwijken van hun vaste rituelen. Het is zoeken naar een werkbare middenweg: korte, duidelijke momenten waarop sporters spreken, en daartussen rust en privacy.
Vooruitblik op de 1000 meter
Maandag staat de 1000 meter op het programma in Milaan. Voor Leerdam is dat dé afstand. Ze combineert explosiviteit met een sterke doortrek in de laatste ronde. Dat leverde de afgelopen seizoenen veel overwinningen en toptijden op. De concurrentie is echter stevig. Vanuit Japan, de Verenigde Staten en Canada zijn er meerdere specialistes die in wereldbekerwedstrijden dichtbij zaten of wonnen. Een foutje in de opening of een mindere laatste bocht kan direct het verschil maken tussen goud en naast het podium vallen.
Belangrijke factoren worden de startreactie, het behoud van snelheid op het rechte eind en het vasthouden van techniek in de slotronde. De ijscondities en de baanomstandigheden in Milaan spelen daarin mee. Voor Leerdam telt vooral dat ze haar eigen race rijdt, zonder zich te laten meeslepen door tegenstanders of het moment. De voorbereiding op dit toernooi stond dan ook in het teken van herstel, scherpte op topsnelheid en het perfectioneren van de bochten. Met haar staat van dienst en vorm behoort ze onmiskenbaar tot de favorieten, maar op de Spelen is niets vanzelfsprekend.
Wat betekent dit voor de rest van TeamNL?
De lijn van TeamNL is duidelijk: de prestaties van sporters krijgen prioriteit, binnen de kaders die het IOC stelt. Andere atleten binnen de ploeg lijken meer traditionele persmomenten te benutten, maar het team benadrukt dat er geen eenheidsworst bestaat. Iedere sporter verschilt in behoeften en prikkelgevoeligheid. De staf kijkt per geval wat passend is. Voor de media betekent dit dat toegang soms wisselt per dag en per sporter. Idealiter worden vaste, korte vensters gecreëerd zodat journalisten hun werk kunnen doen, terwijl atleten hun routines behouden.
Voor de relatie tussen pers en sport kan transparantie helpen. Heldere communicatie over wanneer iemand wel of niet beschikbaar is, voorkomt teleurstelling en onduidelijkheid. In dit geval is de boodschap dat Leerdam op eigen moment naar voren wilde stappen, wat zaterdag deels gebeurde. De verwachting is dat ze na haar race in de mixed zone in elk geval in beeld komt, zoals het protocol voorschrijft. Of ze daar uitgebreid in zal gaan op vragen, hangt af van het wedstrijdverloop en haar eigen evaluatie.
Breder perspectief: mentale belasting en mediadruk
De discussie rond mediaverplichtingen raakt ook een groter thema in de sport: mentale belasting. Atleten worden vaker open over de druk die grote toernooien met zich meebrengen. Door bewuster om te gaan met momenten van aandacht, proberen ze hun energie te sturen. Dat betekent niet dat de pers buitenspel staat, maar wel dat het oude model van eindeloze perspraatjes plaatsmaakt voor kortere, gerichte momenten. De Spelen zijn daarin geen uitzondering, al blijft het een zoektocht naar balans.
Conclusie en vooruitblik
Samengevat: na enkele dagen radiostilte sprak Jutta Leerdam zaterdag kort met de media, maar een gepland moment met de schrijvende pers ging niet door omdat ze de hal verliet. De reden is niet gedeeld. Haar keuze om de pers te mijden leidde tot een klacht van de NSP, waarop TeamNL het gesprek aanging en tegelijk de regels van het IOC onderstreepte: atleten bepalen zelf of ze interviews geven, met de mixed zone als vaste doorgang na een race. De belangen botsen soms, maar de leidraad is helder: de voorbereiding van de atleet weegt zwaar, binnen redelijke mogelijkheden voor mediatoegang.
De focus verschuift nu naar maandag. Dan moet Leerdam het op het ijs laten zien, op haar favoriete afstand en tegen een sterk internationaal veld. Als de vorm en het plan samenkomen, behoort ze tot de topkandidaten voor goud. Hoe het ook afloopt, daarna zal ze vermoedelijk uitgebreider terugkijken op haar race en de weg ernaartoe. Tot die tijd geldt: eerst schaatsen, dan praten.
