Het is weer zover: een nacht met lichte vorst en een dun laagje sneeuw legt het treinverkeer in en rond Amsterdam en Schiphol grotendeels stil. Voor veel reizigers voelt het als een jaarlijks terugkerend verhaal. Waar treinen in landen als Zwitserland en Oostenrijk doorrijden bij winterweer, valt in Nederland het net meteen uit. Vanochtend is het raak: in de regio Amsterdam en op de trajecten rond Schiphol rijden tot zeker 12.00 uur nauwelijks tot geen treinen.
Dat zorgt voor volle perrons, lange wachtrijen bij bushaltes en veel frustratie. Forenzen missen afspraken, toeristen zoeken wanhopig naar een alternatief en ook zakenreizigers lopen vast. Vooral omdat het om een van de drukste gebieden van het land gaat, zijn de gevolgen meteen groot.
Wat is er precies aan de hand?
Volgens NS en ProRail is het winterweer de oorzaak van de uitval. Door sneeuw en vorst raken cruciale onderdelen van de railinfra ontregeld. De kern van het probleem ligt bij wissels die vastvriezen. Als die niet goed functioneren, is het onmogelijk om treinen veilig te laten rijden en het netwerk flexibel te houden. Met name de knooppunten rond Amsterdam Centraal, Sloterdijk, Zuid en Schiphol zijn kwetsbaar; als daar iets uitvalt, heeft dat impact op veel lijnen tegelijk.
NS laat weten dat er in de regio Amsterdam en Schiphol vanochtend geen of zeer beperkt treinverkeer mogelijk is. Reizigersapps en omroepberichten geven aan dat de hinder in elk geval tot het middaguur duurt. Pas daarna kan, afhankelijk van de omstandigheden, voorzichtig worden opgeschaald.
Schiphol tijdelijk slecht bereikbaar per spoor
De verstoring raakt ook de verbindingen naar en rond Schiphol. Voor een internationale luchthaven is een betrouwbare treinaansluiting cruciaal. Vandaag is die er nauwelijks. Reizigers die aankomen of vertrekken, moeten daarom uitwijken naar bus, taxi of auto. Dat betekent extra reistijd, hogere kosten en drukte op de wegen rond de luchthaven.
Voor toeristen en bezoekers die rekenen op het spoor als eenvoudigste verbinding met de stad, is dat een domper. Ook luchtvaartmaatschappijen en hotels krijgen vaker vragen van reizigers die vastlopen in hun planning.
Advies: niet reizen of kies een alternatief
Het officiële advies van NS is helder: stel uw reis uit als het kan, of kies een andere manier van reizen. In de praktijk betekent dat voor veel mensen de auto, een (snel)bus of soms de fiets voor korte afstanden. Wie toch de trein probeert te nemen, moet rekening houden met uitval, omleidingen en lange wachttijden.
Dat advies stuit ook op kritiek. Niet iedereen kan thuiswerken of afspraken verzetten. Zeker in en rond de Randstad is het spoor voor velen de ruggengraat van het dagelijkse woon-werkverkeer. Als die pijler wegvalt, loopt het al snel vast.
Ook hinder tussen Utrecht en Leiden
Naast de problemen rond Amsterdam is er ook op andere trajecten overlast. Tussen Utrecht en Leiden rijden geen treinen door een wisselstoring tussen Alphen aan den Rijn en Leiden Lammenschans. Daardoor lopen reizigers extra vertraging op of moeten ze omreizen via andere routes, voor zover die nog beschikbaar zijn.
Waarom vriezen wissels vast?
Wissels zijn bewegende onderdelen die treinen van spoor laten veranderen. Bij sneeuw en ijs kunnen ze vastlopen of slecht reageren. Een bekende oplossing is wisselverwarming, die met elektriciteit of gas voorkomt dat sneeuw en ijs zich hechten. Maar die voorzieningen staan niet overal en niet altijd aan. Volgens NS gebeurt dat omdat het aanleggen en continu verwarmen van alle wissels veel kost, terwijl streng winterweer in Nederland relatief weinig voorkomt.
Critici vinden dat een te smalle kosten-batenafweging. Juist in dichtbevolkte gebieden met veel reizigers zou de robuustheid van het netwerk zwaarder mogen wegen, stellen zij. De economische schade en het ongemak voor honderdduizenden reizigers zijn immers direct voelbaar zodra het misgaat.
Vergelijking met het buitenland
De vergelijking met landen waar treinen wel in de sneeuw rijden, klinkt snel. Toch is die niet één op één te maken. In berglanden is spoorinfra vaak standaard ingericht op kou, met uitgebreide wisselverwarming en sneeuwmanagement. In Nederland is het spoor juist ontworpen voor intensief gebruik op korte afstanden, met veel wissels en drukke knooppunten. Dat maakt het netwerk efficiënt bij normaal weer, maar kwetsbaar als er kortstondig winterse omstandigheden zijn.
Dat neemt niet weg dat de roep om structurele investeringen groeit. Minder wissels op cruciale plekken, betere bescherming tegen sneeuw en ijs en strakkere winterdienstregelingen kunnen helpen om herhaling te voorkomen.
Gevolgen voor reizigers vandaag
Voor wie vandaag op pad moet, zijn een paar praktische tips nuttig. Check voor vertrek de reisplanner en zet notificaties aan voor uw traject. Houd rekening met extra reistijd en kies, als het kan, een alternatief traject of vervoermiddel. Op veel stations zetten vervoerders extra personeel in om vragen te beantwoorden en reizigers te begeleiden. Toch blijft het advies: stel niet-noodzakelijke reizen uit tot later op de dag.
De bredere discussie: keuzes en prioriteiten
Het incident wakkert een bredere discussie aan over prioriteiten in het mobiliteitsbeleid. Reizigersorganisaties pleiten voor meer weerbestendige infrastructuur, zeker in de Randstad. Dat betekent investeren in wisselverwarming waar het het meeste effect heeft, redundantie in het netwerk en heldere winterprotocollen die de dienstregeling voorspelbaarder maken als het weer omslaat.
Tegenover die wensen staan budgettaire keuzes. Er is beperkt geld en veel noden: onderhoud, uitbreiding van capaciteit, verduurzaming en personeelskrapte. De vraag is hoe de balans wordt gevonden tussen kosten nu en schade bij verstoringen later. Vandaag laat in elk geval zien hoe snel het mis kan gaan als een paar cruciale schakels uitvallen.
Vooruitblik: wanneer rijdt alles weer?
De verwachting is dat in de loop van de middag meer treinen kunnen gaan rijden, mits wissels worden vrijgemaakt en de omstandigheden verbeteren. Het kan echter tot in de avond duren voordat de normale dienstregeling weer op gang is, omdat materieel en personeel dan eerst op de juiste plek moeten komen. Reizigers doen er goed aan om het hele weekend alert te blijven op aanpassingen en updates.
De les van vandaag is niet nieuw: een beetje winter mag het land niet lamleggen. Reizigers hebben baat bij duidelijke communicatie, realistische dienstregelingen en een infrastructuur die tegen een stootje kan. Of die lessen nu eindelijk leiden tot structurele verbeteringen, zal de komende winters moeten blijken.
Steun onafhankelijke journalistiek
Vond u dit bericht waardevol en wilt u onafhankelijke berichtgeving steunen? Dat kan via BackMe: https://dds.backme.org. Een bijdrage overmaken kan ook op IBAN: NL95 RABO 0159 0983 27 t.n.v. Liberty Media. Vermeld uw e-mailadres als u onze exclusieve Substack-columns kosteloos in uw inbox wilt ontvangen.
Dank voor uw steun en blijf onze updates volgen voor het laatste nieuws over het openbaar vervoer en de situatie op het spoor.
