De vakantie is voorbij, de oliebollen zijn op en in Den Haag draait de formatiemachine weer op volle toeren. Terwijl u maandagochtend gewoon aan het werk ging, proberen de bekende partijen opnieuw een kabinet uit de grond te stampen. D66, VVD en CDA willen door, maar ze komen simpelweg zetels tekort. En dus begint de gang langs de kleine fracties. Niet uit idealisme, maar om te overleven. Het handjeklap is begonnen, en de kiezer kan alleen toekijken.
Formatietrio Zoekt In Nood Naar Extra Steun
Het is 5 januari 2026 en de formatie zit muurvast. Officieel was er even pauze, maar achter de schermen staat alles in het teken van damage control. Informateur Rianne Letschert (D66) gaf de partijen huiswerk: denk na over een vierde partner aan de onderhandelingstafel. Zonder extra partij redden ze het niet.
De simpele rekensom is genadeloos. D66, VVD en CDA tellen samen 66 zetels. Dat is tien minder dan nodig voor een meerderheid. Toch willen ze niet opgeven. Ze willen regeren, hoe wankel de basis ook is. En dus worden telefoons gepakt en worden lijntjes uitgegooid richting kleine partijen die het verschil kunnen maken.
Bedeltocht Langs 50Plus
Het meest opvallend is de gretige blik richting 50Plus. Partijleider Jan Struijs kreeg ineens warme nieuwjaarswensen van de onderhandelaars, gevolgd door de vraag of hij “maandag even kon bellen”. Niet uit oprechte interesse, maar omdat iedere zetel telt.
Struijs noemt het zelf “een beetje ruilhandel”. Hij legt een pakket neer: betere koopkracht voor ouderen, meer seniorenwoningen en aandacht voor ouderenzorg. Allemaal begrijpelijke punten. Maar het risico is duidelijk: 50Plus wordt een los aanhangwagentje voor een wankel kabinet. In ruil voor een paar toezeggingen moet de partij dan wel tekenen bij het kruisje onder het grotere financiële plaatje.
Wat 50Plus Op Het Spel Zet
Die ruil is niet onschuldig. Het formatietrio heeft dure plannen op klimaat, migratie en Europa. Als 50Plus instapt zonder harde garanties, dan kan het eindigen met mooie woorden op papier en weinig concrete resultaten. Dat hebben we vaker gezien. Ja zeggen tegen het totale pakket betekent ook verantwoordelijkheid nemen voor een begroting die elders flink snijdt. Dat is politiek handjeklap van de grofste soort.
Als het trio Struijs binnenboord haalt, krijgen ze ademruimte. Maar het blijft een fragiele constructie. Iedere volgende wet of begroting vraagt opnieuw om steun, opnieuw om deals, opnieuw om concessies. Dat is niet de stabiele basis waar het land op zit te wachten.
VVD Wil Rechts, D66 Trap Op De Rem
De onderlinge blokkades maken alles nog ingewikkelder. De VVD zou graag zien dat JA21 van Joost Eerdmans aanschuift. Dat past bij het rechtse profiel waarmee de liberalen willen laten zien dat ze het verschil maken.
Maar D66 zegt nee tegen JA21. Punt. De partij voelt niets voor een samenwerking met Eerdmans en houdt die deur dicht. Tegelijk kijkt D66 juist wel naar links: het liefst schuift GroenLinks-PvdA aan. Daarmee zou de combinatie inhoudelijk meer op D66 lijken, maar het maakt de kloof met de VVD groter.
GroenLinks-PvdA In Het Vizier
GroenLinks-PvdA aan tafel zou het kabinet in één klap een linkse zwaai geven. De VVD blokkeert dat vooralsnog, maar de druk loopt op. Hoe lang houdt Dilan Yeşilgöz die lijn vast als een doorstart anders niet lukt? De verhoudingen staan op scherp. Iedereen weet dat er ergens een bocht genomen moet worden. De vraag is alleen: wie slikt hem en wie betaalt de prijs?
Dreigende Chaos En Bezuinigingen
Zelfs als er een extra partner bij komt, blijft het ingewikkeld. Zonder stevige meerderheid wordt ieder debat een krachtmeting, iedere begroting een gevecht. We zagen in 2024 wat er kan gebeuren bij de onderwijsbegroting: eindeloze sessies, noodverbanden, en een rommelig eindresultaat waar niemand echt blij van werd. Dat dreigt nu opnieuw, maar dan op grotere schaal.
Ondertussen tikt de klok. Deze week moet duidelijk worden wat de plannen kosten en waar het geld vandaan komt. Er moeten miljarden gevonden worden. En we weten hoe dat vaak gaat: niet bij de grote hobbyprojecten, maar bij de burger. De automobilist, de huiseigenaar en de ondernemer lopen het risico de rekening te krijgen voor een samenwerking die wankel begint en wankel zal blijven.
De ironie is dat een kabinet dat al geen sterke basis heeft, juist dure zekerheid zal moeten inkopen bij losse partijen. Die steun komt nooit gratis. Dat kost beleid, dat kost geld en dat kost tijd. Het land blijft zo in de wachtstand staan.
Zwaluwenberg Als Afgeschermde Onderhandelingsplek
Later deze week verplaatst het gezelschap zich naar landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum. Afgeschermd, weg van de drukte, worden daar de details uitgewerkt. Maandagmiddag ontvangt de informateur eerst de secondanten, de teamleden die de technische lijnen uitzetten en de eerste teksten voorbereiden. Daarna is het aan de partijleiders om de knopen door te hakken.
Het beeld is duidelijk: achter gesloten hekken en achter gesloten deuren wordt gezocht naar een formule die het langer dan een paar maanden uithoudt. Maar zolang er geen overtuigende meerderheid is en de scherpe veto’s blijven liggen, blijft het behelpen. Iedere deal die nu wordt gesloten, vraagt morgen om een nieuwe deal om hem te repareren.
Wat Dit Voor U Betekent
Voor burgers en bedrijven betekent dit vooral onzekerheid. Onzekerheid over belastingen, over investeringen, over regels die kunnen veranderen zodra er een extra stem nodig is. De overheid kan zo een stuurloze tanker worden: groot, traag, en toch steeds van koers veranderd door wie er op dat moment even mee wil duwen.
Het is logisch dat partijen zoeken naar oplossingen. Maar een kabinet dat start met een tekort aan zetels, zonder helder mandaat, legt de rekening neer bij de samenleving. Zeker als de grote keuzes worden doorgeschoven naar nachtelijke sessies en last-minute compromissen. Dat is geen manier van besturen waar u op kunt bouwen.
Slot: Een Land Dat Wacht Op Duidelijkheid
De samenvatting is simpel: het formatietrio wil door, maar mist steun. 50Plus wordt gezien als reddingsboei, terwijl VVD en D66 elkaar blokkeren over JA21 en GroenLinks-PvdA. Intussen hangen harde bezuinigingen in de lucht en dreigt bestuurlijke chaos bij elke nieuwe begroting. De verplaatsing naar De Zwaluwenberg verandert daar weinig aan: zonder echte meerderheid blijft alles wankel.
Wat nu nodig is, is eerlijkheid naar de kiezer. Spreek uit welke koers gekozen wordt, met wie, en tegen welke prijs. Geen schimmige ruilhandel, maar een helder verhaal dat staat. Tot die tijd blijft het land wachten op duidelijkheid. En blijft u, de belastingbetaler, degene die de onzekerheid voelt.
Wie wil dat deze keuzes kritisch gevolgd worden, doet er goed aan onafhankelijke journalistiek te steunen. Juist nu. Alleen met scherpe controle en open debat houden we het bestuur bij de les en de rekening eerlijk.
