Journalist Wierd Duk waarschuwt op X voor een leegloop van Nederland. Volgens hem vertrekken steeds meer ondernemers en professionals vanwege nieuwe belastingplannen, in het bijzonder het voorstel om in box 3 voortaan ook niet-gerealiseerde beleggingswinsten te belasten. Hij spreekt van beleid dat wordt gemaakt door bestuurders die het contact met de praktijk verloren zijn. De reactie leidde tot een felle discussie over kapitaalvlucht, braindrain en de vraag of het kabinet te ver doorschiet met het zwaarder belasten van vermogen.
Wat is het voorstel?
Het kabinet werkt aan een nieuw box 3-stelsel, beoogd voor 2027, waarbij niet langer een fictief rendement centraal staat maar het daadwerkelijke rendement op vermogen. In dat ontwerp wordt voor veel beursgenoteerde beleggingen jaarlijks de waardestijging of -daling meegenomen: de zogeheten vermogensaanwasbelasting. Het tarief dat rond de plannen circuleert ligt in de orde van 36 procent over het netto rendement, inclusief ongerealiseerde winsten op liquide, goed te waarderen beleggingen. Voor moeilijk te waarderen, niet-beursgenoteerde belangen zou deels bij realisatie (vermogenswinstbelasting) worden afgerekend, met specifieke regels om waardering en liquiditeit te borgen.
De hervorming volgt op de zogeheten ‘kerstarrest’-jurisprudentie van de Hoge Raad uit 2021, die het oude systeem met veronderstelde rendementen onrechtvaardig vond voor spaarders. De politiek zoekt sindsdien naar een model dat recht doet aan het werkelijke rendement, uitvoerbaar is voor de Belastingdienst en in lijn is met rechtsstatelijke uitgangspunten.
Waarom is er zoveel ophef?
Kritiek richt zich vooral op het belasten van papieren winsten. Beleggers en ondernemers vrezen dat zij belasting moeten betalen over waardestijgingen die nog niet cash zijn gemaakt. In tijden van beursdalingen kan dat tot spanning leiden, zeker als verliezen niet volledig of direct verrekend kunnen worden met eerdere winsten. Daarnaast is er zorg over waardering en liquiditeit bij private beleggingen, vastgoed of jonge bedrijven: hoe stel je de waarde vast en waar haal je middelen vandaan om te betalen?
Financiële commentatoren, onder wie influencer Madelon Vos, spreken van een risico op kapitaalvlucht. Zij signaleren dat beleggers, techprofessionals en ondernemers vaker kijken naar landen met een stabieler of in hun ogen gunstiger fiscaal klimaat. Duk herkent dat in zijn omgeving en beschrijft een beweging waarbij wie kán vertrekken, dat ook overweegt of al gedaan heeft. Op sociale media wordt deze analyse breed gedeeld en versterkt, met buitenlandse reacties die zich verbaasd tonen over het Nederlandse pad.
Wat zeggen voorstanders?
Voorstanders van de hervorming benadrukken dat een systeem op basis van werkelijk rendement eerlijker is dan de oude box 3 met fictieve rendementen. Spaarders met lage rentes werden daar relatief hard geraakt, terwijl beleggers met hoge rendementen soms juist voordelig uitkwamen. Een vermogensaanwasbenadering zou beter aansluiten bij economische realiteit en schommelingen in de markt.
Daarnaast wijst het kabinet op de noodzaak om belastingarbitrage te voorkomen en de belastingdruk evenwichtiger te verdelen tussen arbeid en vermogen. In de ontwerpkeuzes wordt gezocht naar uitvoerbaarheid: liquide, eenvoudig te waarderen bezittingen jaarlijks belasten, en illiquide of complexe bezittingen meer bij realisatie, met waarborgen voor verliesverrekening en deferrals. De exacte invulling is nog in ontwikkeling en kan in het wetstraject wijzigen.
Reacties uit de politiek
Duk richtte zijn oproep tot partijleiders Dilan Yesilgöz (VVD), Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) met de hoop dat zij de gevolgen van de plannen onderkennen. Een directe reactie op zijn bericht bleef uit, maar de bredere partijstandpunten geven richting. De VVD heeft traditioneel oog voor ondernemerschap en waarschuwt geregeld voor overmatige regeldruk en weglekeffecten. D66 hamert op een eerlijker belastingmix met een grotere rol voor vermogen en een groenere economie. Het CDA zoekt doorgaans balans tussen draagkracht, rechtvaardigheid en uitvoerbaarheid voor het mkb. Hoe deze lijnen precies landen in de definitieve box 3-wet, hangt af van onderhandelingen, budgettaire ruimte en de uitvoerbaarheidstoetsen van de Belastingdienst.
Media en debat
Op sociale media is de toon scherp. Tegenstanders spreken van een ‘sloop’ van particulier eigendom en zien een ideologische drijfveer achter de plannen. Voorstanders vinden dat framing overdreven en wijzen erop dat vrijwel alle westerse landen zoeken naar manieren om vermogen eerlijker te belasten, mede door digitalisering en globalisering. In de traditionele media is de berichtgeving gemengd: economen en fiscalisten krijgen ruimte om de technische kanten uit te leggen, terwijl ondernemersclubs en beleggersverenigingen waarschuwen voor neveneffecten, zoals minder investeringsbereidheid of vertrek van talent.
Belangrijk detail: de precieze uitwerking telt. Regels voor verliesverrekening, uitzonderingen voor illiquide activa, een betalingsregeling bij grote papieren winsten en een correcte waarderingsmethodiek kunnen het verschil maken tussen een werkbaar of juist ontwrichtend systeem. Die technische keuzes bepalen ook of zorgen over braindrain en kapitaalvlucht uitkomen of afnemen.
Gevolgen voor ondernemers en beleggers
Voor particuliere beleggers kan een jaarlijkse heffing op waardestijgingen betekenen dat de cashflow zorgvuldig moet worden gepland. Periodiek winstnemen of een grotere buffer aanhouden kan noodzakelijk worden. Voor vastgoedbeleggers en ondernemers met private belangen is vooral de waardering en liquiditeit cruciaal: hoe vaker en scherper er moet worden gewaardeerd, hoe hoger de administratieve last en het risico op een mismatch tussen belasting en cash.
Voor start-ups en scale-ups speelt nog iets anders: personeel met aandelenopties of founders met groeiaandelen kunnen geconfronteerd worden met papieren winsten in een fase waarin elk euro in het bedrijf nodig is. Beleidsopties zoals uitstel van betaling of specifieke faciliteiten voor jonge bedrijven kunnen die spanning verlichten, maar de details zijn bepalend.
Hoe nu verder?
Het voorstel doorloopt de gebruikelijke consultaties, toetsingen en parlementaire behandeling. In die fase kunnen tarief, grondslag en uitzonderingen nog verschuiven. De Belastingdienst moet het bovendien uitvoerbaar achten; eerdere ervaringen met complexe stelsels nopen tot voorzichtigheid. Voor spaarders, beleggers en ondernemers is dit hét moment om de scenario’s door te rekenen en in te spreken via brancheorganisaties of consultatierondes.
Samenvattend
Wierd Duk geeft stem aan een groeiende onrust over de Nederlandse koers in box 3. Zijn waarschuwing voor braindrain en kapitaalvlucht resoneert bij een deel van het publiek, zeker nu een heffing op ongerealiseerde winsten concreet op tafel ligt. Voorstanders vinden de hervorming juist nodig om het stelsel eerlijker te maken en de fouten uit het verleden te herstellen. De waarheid zal in de uitwerking liggen: als waardering, verliesverrekening en liquiditeitswaarborgen zorgvuldig worden geregeld, kan het nieuwe stelsel draaglijk en rechtvaardig uitpakken. Zo niet, dan neemt de druk op vermogenden en ondernemers toe en groeit de kans dat Nederland talent en kapitaal verliest. De komende maanden in Den Haag zijn daarom beslissend.
