Meerderheid ziet nieuwe verkiezingen nu wel zitten
Een nieuwe gang naar de stembus krijgt brede steun. Volgens onderzoek van het Hart van Nederland Panel vindt 61 procent van de Nederlanders het een goed idee om nu verkiezingen te houden. Het vertrouwen in het kabinet-Jetten oogt ondertussen fragiel.
De stemming is dus weinig vergevingsgezind. De grootste groep ondervraagden verwacht dat dit kabinet nog voor het einde van het jaar valt. Voor een stabiele rit lijkt weinig animo, al blijft een kleinere groep nog aarzelend.
Weinig geloof in een volle regeerperiode
In totaal denkt 78 procent dat het kabinet van D66, VVD en CDA de rit niet uitzit. Daarvan verwacht 42 procent een val nog dit jaar. Slechts 7 procent denkt dat premier Rob Jetten en zijn ministers de periode volmaken.
Voormalig VVD-politicus Halbe Zijlstra voorziet een zwaar halfjaar. Bij Nieuws van de Dag lichtte hij toe waarom de komende maanden uiterst lastig kunnen worden. Details liet het panelonderzoek daar verder niet over los, maar de toon is gezet.
Wie wil er wel en wie juist geen nieuwe verkiezingen
Van de deelnemers vindt 61 procent nieuwe verkiezingen wenselijk, vooral kiezers van oppositiepartijen. 34 procent hoeft het niet, met name kiezers van D66 en CDA. Ook stemmers op GL-PvdA, Volt en ChristenUnie zien liever geen gang naar de stembus.
Binnen de coalitie springt één groep eruit. VVD-stemmers zeggen in meerderheid wel naar de stembus te willen. Ongeveer 5 procent van alle ondervraagden heeft geen duidelijke mening over nieuwe verkiezingen, of houdt de kaarten nog even tegen de borst.
Minderheidskabinet heeft extra handen nodig in de Kamer
De politieke realiteit helpt niet mee. D66, VVD en CDA beschikken samen over 66 van de 150 zetels. Voor elke serieuze stap, en zeker voor controversiële plannen, moet dus buiten de coalitie naar steun worden gezocht.
Die optelsom maakt elke onderhandeling spannend. Het kabinet zal voortdurend moeten schipperen tussen eigen ambities en stemmen van buiten. Elke misrekening kan de balans doen wankelen, wat de sombere verwachtingen onder kiezers helpt verklaren, maar geen uitgemaakte zaak maakt.
Begrotingsonderhandelingen vormen de eerste grote proef
De komende weken draait alles om de begroting voor volgend jaar. In aanloop naar Prinsjesdag, wanneer de plannen worden gepresenteerd, gaat premier Jetten langs bij diverse oppositiepartijen. Hij wil luisteren, schuiven en waar nodig aanpassen om een meerderheid te smeden.
Het is politiek maatwerk met weinig marge. Omdat de coalitie zonder extra steun geen begroting rond krijgt, zal elk compromis nauw luisteren. De gesprekken worden daardoor een lakmoesproef voor de stabiliteit en wendbaarheid van het minderheidskabinet.
Hoe ver mag Jetten gaan in het sluiten van deals
Over de koers bestaat verdeeldheid. 44 procent van de respondenten vindt dat Jetten flinke concessies mag doen als dat nodig is voor een meerderheid. Zij zien aanpassing van plannen als een prijs die nu eenmaal bij een minderheidsregering hoort.
Tegenover die groep staat 39 procent die wil dat het kabinet niet te ver gaat. Volgens hen moeten afspraken met de oppositie passen bij de belangrijkste plannen van D66, VVD en CDA. 17 procent laat zich hier niet over uit.
