Onrust rond Cruijff bij Ajax
In februari stapte Jordi Cruijff in bij Ajax met één duidelijke opdracht, de club terug naar de landstitel leiden. Amper een paar maanden later hangt er een grauwe wolk boven Amsterdam. Wat ging er mis, en hoe zwaar weegt dat?
De technisch directeur kreeg lof voor zijn energie en netwerk, maar zijn keuzes zorgen nu voor harde vragen. Een pijnlijke nederlaag in Split, stevige kritiek in de krant, en een boekhoudkundig staartje dat Ajax niet kan negeren.
Een entree vol verwachtingen
Ajax schudde vorig seizoen op zijn grondvesten. Technisch directeur Alex Kroes wilde de raad van commissarissen tegemoetkomen met een Nederlandse trainer, na een kort maar heftig intermezzo onder Francesco Farioli. John Heitinga kwam, werkte met Marcel Keizer, en vertrok snel.
In dat vacuüm werd Cruijff gepresenteerd als de man die rust en richting moest brengen. Zijn echte start kwam pas na de winterse transferperiode, waardoor hij de selectie niet kon aanpassen. Achter de schermen begon hij met een stevige verbouwing.
Spaanse invloed op de club
Zonder aan de spelersgroep te sleutelen, verschoven intern de accenten. De Spaanse invloed groeide met de week, van werkwijze tot besluitvorming. Cruijff veranderde processen, haalde vertrouwelingen binnen en zette een duidelijke toon binnen de cluborganisatie, die niet onopgemerkt bleef staan.
Uiteindelijk koos Ajax voor een Spaanse hoofdtrainer. Óscar García kreeg de leiding over het eerste elftal, waarna deze zomer Míchel Sánchez als opvolger werd aangesteld. Het paste bij de koerswijziging, al leverde het ook intern discussie en onrust op, opnieuw.
De keuze voor nieuwe trainers
De trainerswisselingen volgden op het mislukken van de Nederlandse route. Heitinga, in combinatie met Keizer, kreeg het elftal niet aan de praat. Toen dat mislukte, stelde Kroes zijn eigen positie ter beschikking, en sloeg Ajax een andere richting in op.
Met García en later Sánchez zette Cruijff door op het pad dat hij tekende. Een internationale staf, een gezamenlijke voetbalvisie en duidelijke lijnen in het beleid. Het moest structuur brengen, het maakte de druk op sportieve resultaten alleen maar groter.
De 250 dagen onder de loep
Clubwatcher Johan Inan van het Algemeen Dagblad fileerde vervolgens Cruijffs eerste maanden. Na ongeveer 250 dagen concludeerde hij dat het optimisme in Amsterdam snel vervloog. Vooral na de pijnlijke 2-1 nederlaag bij Hajduk Split klonken de twijfels luider dan ooit.
Zijn vraag was simpel en ongemakkelijk tegelijk. Wat zegt dit over de selectie die Cruijff samenstelde. De kern van de kritiek, grote aankopen presteren niet, terwijl de gratis topnamen achter de schermen duur blijken door forse extra beloningen en constructies.
De nederlaag in Split als alarmsignaal
De 2-1 tik bij Hajduk Split fungeerde als vergrootglas. Ploeg en plannen oogden breekbaar, de automatismen ontbraken. Voor een club die terug wil naar de nationale top was het een signaal dat zaak moet kloppen, op en naast het veld.
Inan legde de nadruk op de samenstelling van de selectie. Als de kern niet presteert, komen beleidskeuzes onder een felle lamp te liggen. Voor Cruijff betekende dat een plotselinge omslag, van redder met plannen naar beleidsmaker die moet uitleggen waarom.
Aankopen die nog niet leveren
Volgens Inan kocht Ajax onder Cruijff een reeks spelers, waarvan juist de duurste weinig indruk maakten. Caio Henrique, voor minimaal tien miljoen euro, overtuigde nog niet. Marcos Leonardo kostte het dubbele en geldt als de grootste teleurstelling tot nu toe.
Die observatie hakt erin, omdat beide spelers juist moesten dragen. In plaats daarvan lopen ze achter de feiten aan en jagen zij de discussie aan. Wie koopt, moet raken, anders wordt elk sportief tegenvallertje meteen een dossier op het bureau.
De miljoenenkwestie rond Caio Henrique
De aankoop van Caio Henrique laat zien hoe dun de marge is. Een forse investering schept verwachtingen, zeker bij een club die opnieuw wil heersen in de Eredivisie. Als de klik uitblijft, wordt wedstrijd een proefschrift over prijs en prestatie.
Inans oordeel is hard, overtuigen doet hij nog niet. Dat zinnetje weegt, omdat het precies raakt waar supporters en beleidsbepalers naar kijken. Het duurt zelden lang voordat twijfels over één positie het hele elftal onrustig maken, op het verkeerde moment.
Marcos Leonardo onder het vergrootglas
Marcos Leonardo kreeg het stempel grootste flop tot dusver. Een mokerslag voor een spits die juist doelpunten moest brengen. Als de aankoopprijs twee keer zo hoog is, voelt elk gemist schot als een extra rekening die openstaat bij iedere wedstrijd.
Daarmee verschuift de discussie snel naar beleid. Hoe lang krijgt een grote investering om te landen, en wie draagt de gevolgen als dat uitblijft. Vooralsnog wijst de kritiek richting de man die de handtekeningen verzamelde, Jordi Cruijff, bij Ajax nu.
De buitencategorie die wel betovert
Toch is het beeld niet volledig negatief. Cruijff haalde ook namen uit de buitencategorie, met Julian Brandt als pronkstuk. In drie duels tegen FC Sion, Fortuna Sittard en Willem II joeg hij driemaal spectaculair de bal in de kruising binnen.
Ook Tolu Arokodare maakt indruk, een spits die tegenstanders voelen. Inans omschrijving, een blok graniet, tekent het type dat Ajax zocht. Fysiek, aanwezig, en een publiekstrekker. Het soort profiel dat je graag in je voorhoede hebt, op belangrijke momenten ook.
Ook Ter Stegen op het lijstje
Volgens het AD kreeg ook Marc-André ter Stegen een voldoende in de beoordeling. Dat onderstreept de ambitie om gevestigde namen aan te trekken. Voor Ajax zijn zulke profielen aantrekkelijk, ze geven status en een directe kwaliteitsimpuls in de kleedkamer mee.
Tegelijkertijd maakt zo’n koers de financiële keuzes scherper. Grote namen komen nooit echt gratis, zeker niet als je het salarishuis wil bewaken. Dan verleg je de rekening naar tekengelden, loyaliteitspremies en creatieve afspraken rondom toekomstige transferrechten en prestaties, bij contracten.
De manieren van Cruijff achter de schermen
Over één ding is Inan opmerkelijk mild. Cruijff is, zegt hij, een man van zijn woord. Helder, afspraak is afspraak, en allergisch voor lekken. Die houding koppelt Cruijff zelf aan zijn tijd bij Barcelona, waar FFP van alles vroeg destijds.
Dat verleden verklaart ook de voorkeur voor creatieve contractconstructies. In Spanje werd creatief boekhouden eerder noodzaak dan luxe. Die reflex nam hij mee naar Amsterdam, met alle voordelen van flexibiliteit en alle risico’s die bij scherp randbeleid horen, voor clubs.
De grijze zones van de boekhouding
Volgens Inan, gesteund door Jos Berden van Ajax Financials, kleurde Cruijff mogelijk buiten de lijntjes. Niet met transfersommen, maar met tekengelden, loyaliteitspremies, prestatiebonussen en 50/50-deals rond transferrechten. Juridisch kan het kloppen, financieel kan het duur uitpakken, voor de toekomst ook.
Die grijze zone levert nu de meeste vragen op. Niet omdat het verboden zou zijn, wel omdat de rekensom ondoorzichtig wordt. Hoeveel geld gaat precies naar wie, en wat betekent dat voor toekomstige marges op de transfermarkt en begroting straks.
Het prijskaartje van transfervrije sterren
Uit het jaarverslag haalde Berden naar voren dat Ajax 25 miljoen euro aan verplichtingen aanging voor spelers die zonder transfersom kwamen. Denk aan Julian Brandt, Sofyan Amrabat en Yves Bissouma. Gratis klinken ze, maar de bijsluiter blijkt flink geprijsd, dus.
Het gaat dan om forse tekengelden, bonussen en afspraken over toekomstige rechten. Die kosten zitten niet meteen in een transfersom, maar drukken wel zwaar op de begroting. Het is investeren in allure, terwijl de harde euro’s elders worden verrekend, uiteindelijk.
Lagere salarissen, hogere premies
Volgens Inan reserveerde Cruijff voor Brandt zelfs een miljoenenpotje aan tekengeld, bedoeld om salaris elders te compenseren. Daardoor konden Brandt, maar ook Amrabat en zelfs Marcos Leonardo, voor lager loon tekenen dan ze op andere plekken kregen, op tafel gelegd.
Zo’n aanpak kan werken als de prestaties komen. Dan wegen de bonussen nauwelijks op tegen sportief succes en nieuwe inkomsten. Maar zonder prijzen of verkoopwinsten verandert elke loyale bonus in ballast, en wordt elk stuk creativiteit een financiële boemerang terug.
Het sportieve risico en de doorverkoopwaarde
De lastigste rekensom zit in de toekomst. Als succes uitblijft, zijn de extra kosten bij oudere spelers nauwelijks terug te verdienen in transfersommen. Dat maakt elk tegenvallend seizoen zwaarder, omdat je op de markt minder herstelruimte hebt, bij tegenwind ook.
Daar zit precies het risico dat Inan schetst. Met een oudere kern en dure randvoorwaarden is het gat tussen plan en uitkomst smaller. Dan moeten aankopen meteen treffen, anders valt het kaartenhuis van ambities, boekhouding en geduld sneller om, heen.
Reputatie en kleedkamerdynamiek
Er staat meer op het spel dan getallen. Reputatie is valuta in het voetbal, bij spelers, zaakwaarnemers en clubs. Als de perceptie kantelt, wordt onderhandelen lastiger, en zwelt de ruis in de kleedkamer aan. Dat tikt door richting prestaties, mee.
Dat maakt duidelijk communiceren cruciaal. Inan roemt Cruijffs helderheid en zijn afkeer van lekken, precies de eigenschappen die nu nodig zijn. Als de storm woedt, is regie een wapen. Daarmee kun je tijd kopen, en soms ook vertrouwen terugwinnen, weer.
Wat Ajax nu te doen staat
Voor Ajax begint alles bij resultaten. Als Míchel Sánchez zijn elftal snel aan het draaien krijgt, verstomt de kritiek vanzelf. Lukt dat niet, dan blijven de financiële afspraken en dure aanwinsten aan de poort rammelen, met politieke gevolgen in Amsterdam.
De route vooruit is duidelijk maar smal. Nieuwe aankopen moeten leveren, de boekhouding moet uitlegbaar zijn, en de rust moet terugkeren. Pas dan kan Ajax weer praten over titel nummer 37. Tot die tijd draait alles om geloofwaardig handelen, daarin.
