Het Nederlands elftal moest zondagavond in de kwartfinale van de Nations League zijn meerdere erkennen in Spanje na een zenuwslopend duel dat pas werd beslist via een strafschoppenserie. Naast de sportieve uitschakeling was er ook een opvallend nevenverhaal: het gedrag van doelman Bart Verbruggen tijdens de strafschoppenreeks. Zijn poging om de Spaanse penaltynemers uit hun concentratie te halen, leidde tot kritiek én ingrijpen van scheidsrechter Clément Turpin. Wat begon als een spannende avond in Sevilla, eindigde in frustratie, teleurstelling en verdeeldheid over de aanpak van de jonge keeper.
De wedstrijd zelf was al een spektakelstuk op zich. In de openingsfase leek Spanje het duel naar zich toe te trekken met een snelle voorsprong, maar Nederland toonde veerkracht. Een aantrekkelijke wedstrijd, met veel goals, slimme spelmomenten en emoties aan beide kanten. Na 120 minuten voetbal stond het 3-3, wat betekende dat strafschoppen de doorslag moesten geven. Daarin werd Bart Verbruggen het gespreksonderwerp, en niet om positieve redenen.
Verbruggen, die bekendstaat als een slimme en rustige keeper, leek zich voorafgaand aan de serie een andere rol toe te eigenen. In de aanloop naar de eerste strafschop van Spanje liep hij nadrukkelijk naar de stip, keek de nemer indringend aan en maakte zich breed. Alles leek erop gericht de speler mentaal te beïnvloeden. Scheidsrechter Turpin, zelf een ervaren kracht op het internationale toneel, greep meteen in. Hij stuurde Verbruggen terug naar zijn lijn en waarschuwde hem dat hij zich aan de regels moest houden.
Wat volgde was een opvallende keuze van Turpin: bij elke volgende penalty posteerde de scheidsrechter zich strategisch tussen de keeper en de Spaanse speler. Alsof hij een buffer wilde vormen tegen mogelijke intimidatie. Het beeld van Turpin die Verbruggen in toom moest houden, wekte gemengde reacties op. Aan de ene kant bewondering voor het lef van de keeper, aan de andere kant kritiek op wat sommigen als ‘onsportief’ of zelfs ‘asociaal gedrag’ bestempelden.
Verbruggen wist uiteindelijk één strafschop te stoppen – die van Lamine Yamal – maar dat bleek niet genoeg. Noa Lang en Donyell Malen misten aan Nederlandse zijde, waardoor Spanje zich plaatste voor de halve finale. De nederlaag kwam hard aan in het Oranje-kamp, maar het was het optreden van Verbruggen dat na afloop de meeste stof deed opwaaien.
In de wandelgangen van het stadion werd gesproken over het ‘Krul-effect’. Verbruggen had zich duidelijk laten inspireren door het optreden van Tim Krul tijdens het WK 2014, toen die succesvol penalty’s stopte tegen Costa Rica door een vergelijkbare aanpak. Waar Krul destijds werd geprezen, krijgt Verbruggen nu deels de wind van voren. De meningen verschillen echter. Sommigen vinden dat je als keeper álles moet doen om een penaltynemer te ontregelen. Anderen vinden dat er grenzen zijn aan sportiviteit en dat Verbruggen daar zondag overheen ging.
Ook het feit dat de Franse scheidsrechter Turpin zich genoodzaakt voelde om fysiek tussen beide spelers te gaan staan, wordt gezien als een signaal. Een teken dat de UEFA streng toeziet op gedrag tijdens penaltyseries en dat dit soort acties niet langer onbestraft blijven. In het verleden werd dit nog wel eens getolereerd of zelfs toegejuicht, maar het moderne voetbal lijkt daar steeds minder ruimte voor te laten.
Na afloop gaf Verbruggen zelf aan dat hij bewust had geprobeerd ‘de focus te verstoren’. “Het is onderdeel van het spel,” zei hij. “Ik probeer een mentale voorsprong te creëren. Je hoopt dat het wat doet met de schutter. Soms lukt het, soms niet.” Hij erkende ook dat Turpin zijn aanpak niet waardeerde. “Hij was er duidelijk over: ik moest op mijn lijn blijven. Daar heb ik me uiteindelijk aan gehouden.”
Niet iedereen in de Nederlandse voetbalwereld was mild. Sommige analisten vonden dat Verbruggen te ver was gegaan. “Je kunt proberen iemand te intimideren, maar doe dat op een manier die niet afbreuk doet aan de wedstrijd,” zei een voormalig international. “Het werd nu bijna een toneelstukje. Dat leidt af van de prestatie die je moet leveren: de bal stoppen.”
Ook op sociale media liepen de reacties uiteen. Sommigen vonden dat Verbruggen juist liet zien over de juiste mentaliteit te beschikken en alles uit de kast haalde om zijn ploeg te helpen. Anderen spraken van ‘zielig gedrag’ en vonden het ongepast dat een keeper zich op die manier opstelt, zeker in een interland op hoog niveau.
Wat de meningen ook zijn, feit blijft dat Verbruggen slechts één strafschop keerde en Nederland opnieuw werd uitgeschakeld in een strafschoppenserie. Net als tegen Argentinië op het WK 2022 bleek het mentale spelletje niet voldoende om succes te boeken. De vraag is of Verbruggen er bij een volgende gelegenheid opnieuw voor zou kiezen om dezelfde tactiek toe te passen.
Voor bondscoach Ronald Koeman is het incident een extra zorgpuntje. Niet alleen vanwege de uitschakeling, maar ook omdat hij op zoek is naar leiderschap en volwassenheid binnen zijn selectie. Of het gedrag van Verbruggen daarbij past, zal intern ongetwijfeld besproken worden.
Ondertussen blijft de discussie voortduren: moet alles geoorloofd zijn tijdens een penaltyserie? Of zijn er ook hier grenzen aan het toelaatbare? En was het optreden van Turpin een voorbeeld van goed scheidsrechterschap, of bemoeide hij zich juist te veel?
Feit is dat Spanje doorgaat, Nederland teleurgesteld huiswaarts keert, en Bart Verbruggen – terecht of onterecht – het middelpunt is geworden van een nieuwe voetbaldiscussie.
