Waarom wantsen niet altijd een probleem zijn
In Nederlandse tuinen krioelt het van de wantsen. Sommige soorten houden planten gezond door andere insecten op te ruimen, andere zuigen sappen en verzwakken gewassen. Een mislukte oogst ligt dan op de loer. Niet elke wants vraagt om ingrijpen.
Begin daarom altijd met herkennen. Veel wantsen richten nauwelijks schade aan of helpen plagen te beperken. In dit overzicht lees je welke soorten je vaak ziet, hoe je ze herkent en wat je kunt doen als er wel problemen ontstaan.
Schadelijke wantsen herkennen
De grauwe schildwants is relatief groot en vaak in Nederlandse tuinen te vinden. Hij heeft een lichte onderzijde met kleine zwarte vlekken. Deze soort komt uit het Midden-Oosten, leeft inmiddels in Europa, en stinkt bij bedreiging, die lang blijft hangen.
De groene schildwants is breed gebouwd, helder groen met een bruin uiteinde. In de herfst kleurt hij grotendeels bruin en valt minder op. In het voorjaar zuigt hij plantensappen, wat meestal lichte schade geeft, en stinkt bij verstoring.
Appelwants en zuidelijke groene schildwants in de moestuin
De groene appelwants lijkt op de groene schildwants, maar is smaller en feller groen, vaak met een lichtbruin achtereinde. In kassen veroorzaakt hij veel problemen. Paprika, komkommer en aubergine zijn favoriet, jonge bladeren raken snel beschadigd.
Ook buiten komt de groene appelwants vaak in appel- en perenbomen voor. De zuidelijke groene schildwants vormt vooral in moestuinen gevaar. Bij snelle vermeerdering prikken veel dieren in vruchten en groeipunten, waardoor planten verwelken en vruchten misvormd of geremd raken.
Bruingemarmerde schildwants en schade aan fruit
De bruingemarmerde schildwants, ook wel stinkwants, komt uit Azië. Zijn bruine, gemarmerde schild laat hem verdwijnen tussen takken en verdord blad. Hij zuigt sap uit bladeren, stengels en vruchten en kiest daarbij graag voor zacht en rijpend materiaal.
Vooral fruitbomen en vruchtgewassen hebben hieronder te lijden. Aangetaste vruchten vertonen vlekken of vervormingen, en de smaak en kwaliteit gaan achteruit. Bij ernstige aantallen kunnen opbrengsten flink dalen, zeker wanneer jonge vruchten vroeg in het seizoen worden aangeprikt.
Nuttige wantsen die plagen opruimen
Niet alle wantsen zijn een bedreiging. Verschillende soorten jagen juist op plaaginsecten en helpen zo het natuurlijke evenwicht te bewaren. Zulke bondgenoten hoef je meestal niet te bestrijden, ze besparen je vaak werk en verminderen de behoefte aan andere maatregelen.
De roodgevlekte plantenwants is een treffend voorbeeld. Hij heeft een zwart lichaam met opvallende rode vlekken en jaagt op bladluizen, jonge rupsen, mijten en andere kleine insecten. Daarmee beschermt hij planten tegen uiteenlopende plagen, heel zonder spuit of gif.
Vuurwants en snuitkeverschildwants in actie
De vuurwants oogt met zijn rode en zwarte tekening indrukwekkend, maar is ongevaarlijk voor mensen en vaak nuttig. Hij eet kleine insecten en resten van dode dieren, bladluizen inbegrepen. Pak hem liever niet vast, want hij kan flink stinken.
De snuitkeverschildwants, bruin met een opvallend patroon langs de schildranden, is eveneens een jager. Met een sterke zuigsnuit boort hij in prooien, onder meer kevers, en zuigt ze leeg. Laat hem rustig zijn gang gaan, hij werkt aan plaagbeheersing.
Soorten herkennen met handige apps
Een wants herkennen is vaak lastig. Veel soorten lijken in vorm en kleur op elkaar en jonge dieren wijken af van volwassen exemplaren. Met ObsIdentify maak je een foto, de app vergelijkt die met bekende soorten en geeft kansen terug.
Dat percentage toont hoe waarschijnlijk de suggestie is. Maak duidelijke, dichtbij genomen foto’s met goed licht, waarop rug, poten en tekening zichtbaar zijn. Ook iNaturalist helpt, gebruikt locatie en beeld, maar biedt geen zekerheid. Twijfel je, vraag een expert.
Slim en zorgvuldig bestrijden in de tuin
In veel gevallen is bestrijden niet nodig. Kleine aantallen veroorzaken beperkte schade, houd planten wel goed in de gaten en grijp pas in bij duidelijke aantasting. Een eenvoudige methode gebruikt heet water met afwasmiddel in een emmer onder de plant.
Houd de emmer eronder, tik zachtjes tegen bladeren en takken zodat wantsen in het warme zeepsop vallen en snel verdrinken, meestal zonder geur. Draag tuinhandschoenen. Sla wantsen nooit dood op bladeren, muren of tuinmeubels, vanwege hardnekkige stank en vlekken.
Bescherm je gewassen en let op eitjes
Insectengaas beschermt jonge moestuinplanten goed. Plaats het voordat wantsen verschijnen en sluit randen stevig aan op de grond, anders kruipen ze eronder. Controleer regelmatig op eitjes en jonge wantsen, die vaak in groepjes aan de onderzijde van bladeren zitten.
Verwijder aangetaste bladeren voorzichtig en gooi ze niet op de composthoop. Natuurlijke vijanden kunnen helpen. De sluipwesp Trissolcus basalis wordt ingezet tegen de zuidelijke groene schildwants door eitjes in waanseitjes te leggen, waarna er geen jonge wantsen uitkomen.
Sluipwespen en professionele inzet
Onderzoekers bekijken ook de samoeraisluipwesp als mogelijke helper tegen de bruingemarmerde schildwants. Het uitzetten van sluipwespen gebeurt vooral professioneel. Gebruik ze alleen wanneer helder is welke wants de schade veroorzaakt, zodat nuttige soorten niet onbedoeld worden geraakt.
Biologische bestrijding vraagt om kennis en timing. Vraag advies en combineer zo’n aanpak met nauwkeurige monitoring en preventie. Controleer groeipunten extra vaak, want bij grote aantallen kunnen planten verwelken en oogsten deels verloren gaan door misvormde of stilvallende vruchten.
Bedwantsen horen vooral binnen
De bedwants is ook een wants, maar geen tuinschade. Hij leeft vooral binnenshuis, dicht bij mensen, en voedt zich met bloed. Overdag verstopt hij zich bij voorkeur in bedden, achter plinten, in meubels en stopcontacten, ’s nachts komt hij tevoorschijn.
Bij een grote plaag ontstaat soms een zoetige, vreemde geur en verschijnen donkere vlekjes op beddengoed. Beten jeuken en veroorzaken roodheid of zwelling. Zelf bestrijden is lastig, schakel professionele hulp in om verspreiding in huis tijdig te stoppen.
