De oproep die de straat verdeelt
De islamitische gebedsoproep klinkt in steeds meer Nederlandse straten en dat verdeelt buurten. Voor sommigen past het bij vrijheid van godsdienst, voor anderen voelt het als overlast. De vraag wie de volumeknop bedient, zet politiek en publiek op scherp.
SGP en JA21 willen grenzen stellen met een nieuw wetsvoorstel dat versterkte oproepen aan banden legt. opiniemaker Victor Vlam laat ondertussen geen ruimte voor twijfel. Hij vindt dat dit geluid niet past in onze cultuur en openbare ruimte.
Victor Vlam zet een scherpe streep
De kern van het debat is gevoelig: waar eindigt godsdienstvrijheid en waar begint hinder voor omwonenden. Vlam kiest positie zonder omhaal. “Dit hoort niet thuis in onze cultuur,” zegt hij, doelend op een oproep die de wijk inwaait.
Dat iedereen in Nederland zijn geloof mag belijden, staat voor hem niet ter discussie. De vraag is of een hele buurt moet meeluisteren, iedere keer opnieuw, via luidsprekers. Precies daar schuurt het, en precies daar zoekt de politiek naar regels.
SGP: geen dominante rol in de openbare ruimte
Volgens SGP en JA21 heeft de islam een te aanwezige stem gekregen in de openbare ruimte. SGP-Kamerlid André Flach plaatst de kwestie naast het christendom en ziet een verschil in praktijk, toon en zichtbaarheid tussen beide religies in het straatbeeld.
“Ik heb nog nooit een dominee gezien die met een megafoon vanaf de kerktoren preekt. Waarom zouden we de islam dan zo’n dominante voorkeurspositie moeten geven? Dit moet stoppen,” zegt Flach, die landelijke regels wil voor deze praktijk.
JA21: einde aan vaste, luide oproepen
Ook JA21-leider Joost Eerdmans vindt dat de maat vol is. Hij wil een eind aan luide gebedsoproepen met een vaste frequentie, omdat die volgens hem zorgen voor vervreemding en onbehagen bij omwonenden die zich niet thuis voelen in hun wijk.
Volgens JA21 krijgen inmiddels minstens veertig gemeenten te maken met versterkte oproepen tot gebed. De partij ziet daarin een landelijk patroon dat om landelijke regels vraagt, in plaats van een lappendeken van lokale afspraken en wisselende handhaving door gemeenten.
Juridische hobbels en een aangepast plan
Een verbod regelen is lastiger dan een volumeknop dichtdraaien. De Raad van State was eerder kritisch en waarschuwde dat een algeheel verbod kan botsen met de vrijheid van godsdienst, een grondrecht dat ook geluid kan omvatten en beschermen.
Daarom hebben SGP en JA21 hun voorstel aangepast. In de nieuwe versie wordt het gebruik van versterking vanaf vaste locaties verboden, terwijl er ruimte blijft voor incidentele oproepen. Zo hopen de partijen juridische bezwaren te ondervangen en draagvlak te vinden.
Utrecht laat een genuanceerder beeld zien
Ondertussen laat de praktijk bij de Ulu moskee in Utrecht een minder zwart-wit beeld zien. Verslaggever Pim Markering sprak op straat met omwonenden en hoorde dat sommigen geen enkele last ervaren. Voor hen is het geluid herkenbaar, voorspelbaar en kort.
Vanuit PRO klinkt daarom een ander voorstel: maak lokaal afspraken over het aantal oproepen en hun momenten. De partij wil het aangepaste wetsvoorstel eerst rustig bestuderen voordat zij definitief positie inneemt in een discussie die overal anders voelt.
Wie bepaalt wat de straat laat horen
Wie uiteindelijk bepaalt wat er door de Nederlandse straten klinkt, is de vraag achter dit debat. Het gaat niet alleen om decibellen, maar ook om religie, cultuur en eigenaarschap van de openbare ruimte. Voor Vlam ligt die grens inmiddels glashelder.
SGP en JA21 willen die lijn nu wettelijk verankeren. Of hun voorstel de eindstreep haalt, is nog onduidelijk. Tot die tijd blijft de discussie hoorbaar, in de raadszalen en op straat, precies waar het onderwerp zijn weerklank vindt.
