PRO voert peiling aan, maar achterban is verdeeld
PRO staat opnieuw bovenaan in de nieuwste zetelpeiling met 28 virtuele zetels. Toch is de achterban niet unaniem over de koers. Bijna de helft wil dat de partij per begroting met het minderheidskabinet onderhandelt in plaats van één grote deal.
Dat blijkt uit onderzoek van het EenVandaag Opiniepanel en de peiling van EenVandaag en onderzoeksbureau Verian. Tegelijkertijd kruipt de PVV na Prinsjesdag omhoog, terwijl de regeringspartijen samen blijven steken op 49 zetels in de peiling.
Verschoven krachtsverhoudingen sinds Prinsjesdag
Bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen haalde PRO, destijds GroenLinks-PvdA, 20 zetels. Als oppositiepartij staat de formatie nu virtueel op 28. De aanwas komt vooral van teleurgestelde D66-kiezers die bij PRO een duidelijker verhaal denken te vinden.
Aan de rechterkant is er ook beweging. Na de Algemene Politieke Beschouwingen pakt de PVV door, van 16 naar 20 zetels. De partij trekt kiezers aan die eerder voor FVD kozen, waar de kopvrouw Lidewij de Vos tijdelijk ontbreekt.
PRO groeit ten koste van D66
De winst voor PRO lijkt vooral te komen van kiezers die vorig jaar richting D66 gingen. De huidige peiling suggereert dat deze groep nu meer zekerheid zoekt over klimaat, bestaanszekerheid en zorg, thema’s waar PRO zichtbaar oppositie voert.
Partijleider Jesse Klaver laat ondertussen weten dat het kabinet moet kiezen tussen een route over links of over rechts. Die stelligheid valt niet bij alle kiezers in goede aarde, wat de verdeeldheid over de onderhandelingsstrategie verklaart.
PVV wint, FVD levert in door afwezigheid partijleider
De PVV klimt deze maand naar 20 zetels. Dat gebeurt ten koste van FVD, dat terugvalt naar 10, een verlies van drie. In die partij is de populaire leider Lidewij de Vos met zwangerschapsverlof, wat onmiskenbaar voelbaar is.
Of de daling direct aan haar afwezigheid ligt, blijft gissen, maar de timing valt samen. Voor de PVV biedt het momentum om twijfelende rechtse kiezers aan te trekken, zeker nu de begrotingsstrijd het politieke speelveld opnieuw heeft aangezet.
Stabiliteit bij JA21 en in de coalitie
JA21 blijft ongeveer stabiel en komt in deze meting uit op 15 zetels. De partij profiteert van haar duidelijke positie in het begrotingsdebat, maar ziet tegelijkertijd hoe de PVV een groter deel van het rechtse kiezersreservoir aanspreekt.
Bij de regeringspartijen is het beeld onveranderd na Prinsjesdag en de Algemene Politieke Beschouwingen. D66 staat op 17 zetels, de VVD op 18 en het CDA op 14. Gezamenlijk blijft de coalitie steken op 49 zetels in de peiling.
Hoe de peiling werkt en de naam Mona Keijzer
Bij de vraag wat mensen zouden stemmen als er vandaag verkiezingen waren, krijgen deelnemers een lijst met partijen. Ook kunnen ze ‘andere partij, namelijk’ kiezen en zelf een naam invullen, zodat nieuwe politieke initiatieven in beeld komen.
Opvallend is dat deze maand geregeld ‘Mona Keijzer’ wordt ingetikt. Toch levert dat geen zetels op, omdat zij nog geen partij heeft opgericht. Pas als er een daadwerkelijke partij bestaat, nemen EenVandaag en Verian die als antwoordoptie mee.
Per begroting onderhandelen? Helft van PRO-kiezers zegt ja
Rond de onderhandelingstactiek lopen de meningen uiteen. Ongeveer 48 procent van de PRO-stemmers wil per begroting beoordelen of plannen steun verdienen. Zij denken dat losse afspraken sneller lukken, en dat invloed behouden beter is dan aanhaken bij een riskante totaaldeal.
Sommigen noemen het bovendien democratischer als zowel links als rechts invloed uitoefent. Anderen vrezen dat een grote afspraak kan klappen, waarna PRO met lege handen staat. Beter iets binnenhalen dan buitenspel raken, is kort gezegd hun redenering.
Twijfels over een grote totaaldeal binnen PRO
Tegelijkertijd vindt 40 procent dat Jesse Klaver moet vasthouden aan een totaaldeal. Volgens deze kiezers hangen de plannen samen en hoort er een groot akkoord te komen. In hun ogen voorkom je zo eindeloze deals die elkaar inhoudelijk tegenwerken.
Wel klinkt er ook in dit kamp een waarschuwing. De boodschap: leg een totaaldeal vast, tenzij er te veel water bij de wijn moet. In dat geval verdient maatwerk per begroting de voorkeur. Of, zoals een deelnemer zei: ‘Ga regeren!’
JA21-achterban jaagt op deelakkoorden
Onder JA21-kiezers is de voorkeur voor deelakkoorden nog uitgesprokener. Ruim zes op de tien, afgerond 62 procent, wil inzetten op losse begrotingsdeals. Partijleider Joost Eerdmans zei tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen daarvoor open te staan.
Sommigen zien daarin een manier om met links én rechts zaken te doen. Toch overheerst de overtuiging dat er nu eerder afspraken met linkse partijen komen. Dus, redeneren velen, moet JA21 alles binnenhalen wat voor rechts haalbaar is.
Wat deze peiling politiek betekent
Voor het minderheidskabinet blijft de vraag urgent of het kiest voor een vaste partner of per begroting steun zoekt. De cijfers geven zowel links als rechts onderhandelingskracht, terwijl de grootste partij intern moet balanceren tussen tempo en samenhang.
Wat vaststaat: PRO leidt met 28 zetels, PVV klimt naar 20, FVD staat op 10 en JA21 op 15. D66, VVD en CDA tellen samen 49. De komende weken zal blijken welke route in Den Haag het meeste draagvlak krijgt.
